طراحی مدل ارزیابی آموزش های ضمن خدمت معلمان با رویکرد اثربخشی چندسطحی

آموزش های ضمن خدمت معلمان یکی از مهم ترین سازوکارهای توسعه حرفه ای و ارتقای کیفیت نظام آموزشی است؛ بااین حال، اثربخشی این آموزش ها را نمی توان صرفا بر اساس میزان رضایت شرکت کنندگان، حضور در دوره یا موفقیت در آزمون پایانی ارزیابی کرد. مسئله اساسی آن است که آموزش ضمن خدمت زمانی واجد ارزش واقعی است که آموخته های معلم به تغییر در دانش، مهارت و نگرش حرفه ای، اصلاح رفتارهای آموزشی، بهبود کیفیت تدریس و در نهایت ارتقای پیامدهای یادگیری دانش آموزان منجر شود. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل ارزیابی آموزش های ضمن خدمت معلمان با رویکرد اثربخشی چندسطحی انجام شده است. در این رویکرد، ارزیابی آموزش از سطح واکنش و رضایت اولیه فراتر رفته و سطوح یادگیری، انتقال آموخته ها به محیط کار، تغییر عملکرد حرفه ای معلم و پیامدهای آموزشی را دربرمی گیرد. مبنای مفهومی پژوهش بر این دیدگاه استوار است که توسعه حرفه ای معلم فرآیندی مستمر، زمینه مند و وابسته به کیفیت طراحی آموزشی، حمایت سازمانی و فرصت های به کارگیری آموخته هاست. مدل پیشنهادی می تواند با تلفیق شاخص های فردی، آموزشی، سازمانی و پیامدی، تصویری جامع تر از میزان اثربخشی دوره های ضمن خدمت ارائه دهد. در این مدل، عواملی همچون نیازسنجی آموزشی، تناسب محتوای دوره با نیازهای واقعی کلاس، کیفیت مدرس، روش های یاددهی فعال، یادگیری حرفه ای مشارکتی، پشتیبانی مدیران، دسترسی به منابع و فناوری، فرصت تمرین و بازخورد، انتقال یادگیری و تاثیر آموزش بر عملکرد معلم مورد توجه قرار می گیرد. نتیجه مورد انتظار آن است که ارزیابی آموزش های ضمن خدمت از یک فرایند اداری و صرفا کمی به سازوکاری برای تصمیم گیری، اصلاح برنامه ها و ارتقای مستمر کیفیت توسعه حرفه ای معلمان تبدیل شود. استفاده از چنین مدلی می تواند به مدیران آموزشی و سیاست گذاران کمک کند تا میان برگزاری دوره و دستیابی به نتایج واقعی آموزشی تمایز قائل شوند و منابع موجود را به سوی برنامه هایی هدایت کنند که بیشترین اثر را بر عملکرد حرفه ای معلمان و کیفیت یادگیری دانش آموزان دارند.