تحلیل ارتباط میان هویت سازمانی معلمان و میزان مشارکت آن ها در برنامه های توسعه مدرسه

مدرسه به عنوان یک سازمان آموزشی، زمانی می تواند در مسیر توسعه و بهبود مستمر حرکت کند که معلمان علاوه بر ایفای نقش آموزشی، خود را عضوی موثر و مسئول در فرایندهای سازمانی و تصمیم گیری های مدرسه بدانند. در این میان، هویت سازمانی معلمان یکی از مولفه های مهم در تبیین رفتارهای حرفه ای، احساس تعلق به مدرسه، پذیرش اهداف سازمانی و مشارکت فعال در برنامه های توسعه مدرسه به شمار می رود. هویت سازمانی نشان دهنده میزان ادراک معلم از عضویت، تعلق، ارزشمندی و همسویی خود با اهداف و ارزش های مدرسه است و می تواند زمینه لازم را برای مشارکت داوطلبانه و مسئولانه در فعالیت های توسعه ای فراهم کند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ارتباط میان هویت سازمانی معلمان و میزان مشارکت آنان در برنامه های توسعه مدرسه انجام شده است.روش پژوهش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر رویکرد، توصیفی تحلیلی با تمرکز بر بررسی رابطه میان متغیرهای هویت سازمانی و مشارکت معلمان در برنامه های توسعه مدرسه است. جامعه مورد مطالعه را معلمان مدارس تشکیل می دهند و در چارچوب پژوهش، ابعاد مختلف هویت سازمانی شامل احساس تعلق سازمانی، همانندسازی با مدرسه، همسویی با اهداف و ارزش های سازمانی، احساس عضویت و ادراک نقش حرفه ای مورد توجه قرار می گیرد. همچنین مشارکت معلمان در برنامه های توسعه مدرسه از طریق مولفه هایی همچون مشارکت در تصمیم گیری، همکاری در طراحی و اجرای برنامه های بهبود مدرسه، فعالیت های گروهی و حرفه ای، ارائه پیشنهادهای اصلاحی، مشارکت در نوآوری های آموزشی و همراهی با طرح های تحول مدرسه بررسی می شود. تحلیل ارتباط این دو سازه می تواند تصویری روشن از نقش عوامل هویتی در افزایش مشارکت حرفه ای معلمان ارائه دهد.تحلیل مباحث نظری و شواهد پژوهشی نشان می دهد که میان هویت سازمانی معلمان و میزان مشارکت آنان در برنامه های توسعه مدرسه ارتباطی معنادار و دوسویه وجود دارد. معلمانی که احساس تعلق بیشتری به مدرسه دارند و اهداف و ارزش های آن را با هویت حرفه ای خود هماهنگ می بینند، معمولا آمادگی بیشتری برای مشارکت در فعالیت های توسعه ای نشان می دهند. احساس عضویت در سازمان موجب می شود معلم مشارکت در تصمیم گیری، حل مسائل مدرسه و اجرای برنامه های بهبود را صرفا یک وظیفه اداری تلقی نکند، بلکه آن را بخشی از نقش حرفه ای و مسئولیت مشترک خود بداند. همچنین، وجود اعتماد سازمانی، روابط حرفه ای سازنده، حمایت مدیر مدرسه، فرصت ابراز نظر و برخورداری از استقلال حرفه ای می تواند رابطه میان هویت سازمانی و مشارکت معلمان را تقویت کند.یافته ها همچنین نشان می دهد که هویت سازمانی قوی می تواند زمینه ساز شکل گیری مشارکت حرفه ای، همکاری جمعی، یادگیری سازمانی، نوآوری آموزشی و پذیرش تغییر در مدرسه باشد. در مقابل، زمانی که معلم احساس کند دیدگاه ها و توانمندی های او در فرایندهای مدرسه نادیده گرفته می شود یا میان ارزش های فردی و سازمانی فاصله قابل توجهی وجود دارد، احتمال کاهش مشارکت و شکل گیری نوعی حضور صرفا وظیفه محور افزایش می یابد. از این منظر، مشارکت واقعی معلمان در توسعه مدرسه نه تنها به فراهم کردن فرصت های رسمی مشارکت، بلکه به ایجاد احساس تعلق، هویت مشترک و معناداری نقش حرفه ای آنان وابسته است.بر اساس نتایج، هویت سازمانی را می توان یکی از عوامل موثر بر افزایش مشارکت معلمان در برنامه های توسعه مدرسه دانست. تقویت هویت سازمانی معلمان نیازمند ایجاد محیطی است که در آن معلم احساس کند عضوی ارزشمند، صاحب نظر و اثرگذار در مدرسه است. بنابراین، مدیران مدارس می توانند با افزایش مشارکت معلمان در تصمیم گیری ها، تقویت ارتباطات حرفه ای، حمایت از ابتکارات معلمان، ایجاد فرصت های گفت وگوی سازمانی، توجه به شایستگی ها و تجربیات حرفه ای آنان و فراهم کردن زمینه برای همکاری های گروهی، زمینه ارتقای هویت سازمانی و در نتیجه افزایش مشارکت آنان در برنامه های توسعه مدرسه را فراهم کنند. در مجموع، توسعه پایدار مدرسه زمانی تحقق می یابد که معلمان از جایگاه مجریان برنامه ها فراتر رفته و به عنوان شریکان حرفه ای، تصمیم سازان آموزشی و کنشگران اصلی فرایند بهبود مدرسه شناخته شوند.