ارزیابی نقش شهر هوشمند در افزایش تاب آوری شهری در برابر تغییرات اقلیمی

تغییرات اقلیمی در دهه های اخیر به یکی از مهم ترین چالش های پیش روی شهرهای جهان تبدیل شده است؛ زیرا افزایش دما، تشدید موج های گرما، کاهش یا بی نظمی بارش، خشکسالی، سیلاب های ناگهانی و افزایش فشار بر زیرساخت های شهری، ظرفیت شهرها برای تداوم عملکردهای حیاتی را تحت تاثیر قرار داده است. در چنین شرایطی، مفهوم تاب آوری شهری از رویکردهای سنتی مدیریت بحران فراتر رفته و به سمت پیشگیری، سازگاری، پیش بینی و افزایش ظرفیت یادگیری شهرها حرکت کرده است. هم زمان، توسعه فناوری های دیجیتال و شکل گیری شهر هوشمند فرصت تازه ای برای پایش مستمر محیط شهری، تحلیل داده های اقلیمی، پیش بینی مخاطرات و پشتیبانی از تصمیم گیری مدیران شهری فراهم کرده است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی نقش شهر هوشمند در افزایش تاب آوری شهری در برابر تغییرات اقلیمی، بر پیوند میان زیرساخت های هوشمند، داده های مکانی، اینترنت اشیا، سامانه های اطلاعات جغرافیایی، هوش مصنوعی و حکمرانی داده محور با مولفه های تاب آوری شهری تمرکز دارد. رویکرد پژوهش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر بررسی ادبیات علمی و مفهومی موضوع است. یافته های نظری نشان می دهد که فناوری هوشمند، در صورت برخورداری از زیرساخت مناسب، داده های قابل اعتماد، حکمرانی مشارکتی و ظرفیت نهادی، می تواند از طریق شناسایی زودهنگام مخاطرات، بهینه سازی مصرف انرژی و آب، مدیریت هوشمند حمل ونقل، کنترل سیلاب، پایش جزیره حرارتی و ارتقای ارتباطات اضطراری، ظرفیت سازگاری شهرها با تغییرات اقلیمی را افزایش دهد. با این حال، هوشمندسازی به تنهایی تضمین کننده تاب آوری نیست و چالش هایی مانند شکاف دیجیتال، هزینه های زیرساختی، آسیب پذیری سامانه های دیجیتال، ضعف هماهنگی سازمانی و مسئله حریم خصوصی می تواند اثربخشی آن را محدود کند. بنابراین، شهر هوشمند زمانی می تواند به شهر تاب آور در برابر تغییرات اقلیمی تبدیل شود که فناوری در خدمت برنامه ریزی پایدار، عدالت فضایی، مشارکت شهروندی و تصمیم گیری مبتنی بر شواهد قرار گیرد.