تحلیل نقش مصالح پایدار و بازیافتی در تحقق معماری کم کربن و اقتصاد چرخشی

تحولات اقلیمی، افزایش مصرف منابع طبیعی، رشد حجم پسماندهای ساختمانی و سهم قابل توجه بخش ساختمان در مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانه ای، ضرورت بازنگری در الگوهای متعارف طراحی و ساخت وساز را بیش از گذشته آشکار کرده است. در این میان، مصالح پایدار و بازیافتی می توانند به عنوان یکی از راهبردهای موثر برای کاهش ردپای کربن ساختمان و حرکت از الگوی خطی «استخراج، تولید، مصرف و دفع» به سمت اقتصاد چرخشی مورد توجه قرار گیرند. هدف این مقاله، تحلیل نقش مصالح پایدار و بازیافتی در تحقق معماری کم کربن و تبیین ظرفیت های آن ها برای کاهش مصرف منابع، انرژی نهفته، تولید پسماند و انتشار کربن در چرخه عمر ساختمان است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی و مرور ادبیات علمی مرتبط با معماری پایدار، اقتصاد چرخشی و ارزیابی چرخه عمر مصالح است. یافته های پژوهش نشان می دهد که استفاده از مصالح بازیافتی، مصالح با محتوای تجدیدپذیر، مصالح محلی و مصالحی با انرژی نهفته کمتر، در صورت انتخاب و کاربرد صحیح، می تواند به کاهش آثار زیست محیطی ساختمان کمک کند. همچنین، طراحی برای جداسازی، تعمیر، استفاده مجدد و بازیافت اجزای ساختمان، نقش مهمی در افزایش طول عمر منابع و کاهش وابستگی به مواد خام دارد. بااین حال، تحقق کامل معماری کم کربن صرفا از طریق جایگزینی مصالح متعارف با مصالح بازیافتی امکان پذیر نیست و باید مجموعه ای از عوامل شامل طراحی اقلیمی، کاهش مصرف انرژی، مدیریت زنجیره تامین، حمل ونقل، دوام مصالح، فناوری ساخت و مدیریت پایان عمر ساختمان به صورت یکپارچه مورد توجه قرار گیرد. بر این اساس، معماری مبتنی بر اقتصاد چرخشی می تواند چارچوبی برای هم راستا کردن اهداف زیست محیطی، اقتصادی و کالبدی در فرایند توسعه ساختمان فراهم سازد.