طراحی مدل یکپارچه شهرداری داده محور برای توسعه پایدار، تاب آوری شهری و افزایش کیفیت زندگی شهروندان

تحولات شتابان شهرنشینی، تغییرات اقلیمی، رشد جمعیت، افزایش تقاضا برای خدمات عمومی و پیچیده تر شدن مسائل شهری، شهرداری ها را با ضرورت بازنگری در شیوه های سنتی مدیریت و تصمیم گیری مواجه کرده است. در چنین شرایطی، حرکت از مدیریت مبتنی بر تجربه و واکنش پس از وقوع مسئله به سمت شهرداری داده محور می تواند زمینه را برای تصمیم گیری دقیق تر، تخصیص بهینه منابع، ارتقای تاب آوری و بهبود کیفیت زندگی شهروندان فراهم کند. شهرداری داده محور صرفا به معنای استفاده از فناوری های نوین نیست، بلکه رویکردی مدیریتی است که در آن داده های حاصل از سامانه های شهری، حسگرهای اینترنت اشیا، اطلاعات مکانی، حمل ونقل، محیط زیست، خدمات شهری، مشارکت شهروندی و منابع اجتماعی و اقتصادی، به صورت یکپارچه گردآوری، استانداردسازی، تحلیل و در فرایند سیاست گذاری و مدیریت شهری به کار گرفته می شوند. پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل یکپارچه شهرداری داده محور برای توسعه پایدار، تاب آوری شهری و افزایش کیفیت زندگی شهروندان، بر ضرورت پیوند میان حکمرانی داده، زیرساخت دیجیتال، ظرفیت سازمانی، مشارکت شهروندان، تحلیل هوشمند اطلاعات و سیاست گذاری شهری تاکید دارد. ادبیات علمی نشان می دهد که داده های شهری زمانی می توانند به ارزش عمومی تبدیل شوند که از طریق سازوکارهای مناسب حکمرانی، کیفیت، امنیت، قابلیت اشتراک گذاری، شفافیت و پاسخ گویی آنها تضمین شود. همچنین رویکردهای جدید شهر هوشمند بر گذار از فناوری محوری به سمت شهروند محوری، عدالت، پایداری و تاب آوری تاکید دارند. بر این اساس، مدل پیشنهادی پژوهش می تواند از طریق یکپارچه سازی شش مولفه اصلی شامل حکمرانی و مدیریت داده، زیرساخت و پلتفرم دیجیتال، تحلیل و هوش مصنوعی، حکمرانی مشارکتی، مدیریت پایدار منابع و مدیریت ریسک و تاب آوری، مسیر تبدیل داده های خام شهری به تصمیم های اثربخش و نتایج ملموس برای شهروندان را تبیین کند. نتیجه مورد انتظار چنین الگویی، افزایش کارایی خدمات شهری، کاهش اتلاف منابع، ارتقای آمادگی در برابر بحران ها و تغییرات اقلیمی، افزایش شفافیت و مشارکت عمومی و در نهایت بهبود ابعاد اقتصادی، اجتماعی، محیط زیستی و کالبدی کیفیت زندگی شهری است. از این منظر، شهرداری داده محور نه یک پروژه صرفا فناورانه، بلکه یک تحول نهادی و مدیریتی در جهت تحقق توسعه پایدار و شهر تاب آور محسوب می شود.