تحلیل مبانی مسئولیت فقهی و حقوقی خطاهای هوش مصنوعی مولد در ارائه پاسخ های دینی؛با تاکید بر فقه امامیه

گسترش کاربرد هوش مصنوعی مولد در تولید و ارائه پاسخ های دینی، افق های تازه ای را در دسترسی به معارف اسلامی گشوده است؛ با این حال، احتمال بروز خطا، ارائه اطلاعات نادرست، استنادهای غیرمعتبر و نتایج فقهی غیرمنطبق با موازین شرعی، پرسش های جدی درباره مسئولیت ناشی از این خطاها پدید آورده است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که در صورت ورود زیان مادی یا معنوی ناشی از پاسخ های نادرست هوش مصنوعی، مبانی مسئولیت فقهی و حقوقی چگونه تبیین می شود و مسئولیت میان کاربران، توسعه دهندگان، ارائه دهندگان خدمات و سایر اشخاص دخیل بر چه اساسی قابل انتساب است.هدف این پژوهش، تبیین و تحلیل مبانی مسئولیت فقهی و حقوقی خطاهای هوش مصنوعی مولد در ارائه پاسخ های دینی با تاکید بر فقه امامیه و ارائه چارچوبی نظری برای ارزیابی این مسئولیت ها است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، اسناد حقوقی، منابع معتبر فقه امامیه و مطالعات جدید حوزه حقوق و اخلاق هوش مصنوعی انجام می شود.یافته های پژوهش نشان می دهد که با وجود فقدان شخصیت حقوقی مستقل برای هوش مصنوعی، مسئولیت ناشی از خطاهای آن بر پایه قواعد فقهی مانند قاعده اتلاف، تسبیب، لاضرر، غرور و ضمان و نیز اصول مسئولیت مدنی قابل تحلیل است. همچنین، مسئولیت در این حوزه ماهیتی چندلایه دارد و بسته به منشا خطا می تواند میان توسعه دهندگان، ارائه دهندگان خدمات، کاربران و نهادهای ناظر توزیع شود. در پایان، پژوهش چارچوبی پیشنهادی برای تبیین مسئولیت فقهی و حقوقی در استفاده از هوش مصنوعی مولد در پاسخ گویی دینی ارائه می کند.