بررسی چارچوب حکمرانی مشارکتی در سیاست گذاری ورزش همگانی شهرداری ها با تاکید بر ارتقای سلامت عمومی و سرمایه اجتماعی

مقدمه و هدف: ورزش همگانی یکی از مهم ترین ابزارهای سیاست گذاری اجتماعی برای ارتقای سلامت عمومی، افزایش مشارکت شهروندان و تقویت سرمایه اجتماعی در محیط های شهری است. با وجود توسعه برنامه های ورزشی در شهرداری ها، نبود سازوکارهای منسجم برای مشارکت شهروندان، سازمان های مردم نهاد، نهادهای ورزشی و سایر ذی نفعان موجب شده است بخشی از ظرفیت های موجود در سیاست گذاری و اجرای برنامه های ورزش همگانی به صورت کامل مورد استفاده قرار نگیرد. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف ارائه چارچوب حکمرانی مشارکتی در سیاست گذاری ورزش همگانی شهرداری ها با تاکید بر ارتقای سلامت عمومی و سرمایه اجتماعی انجام شده است.روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی تحلیلی با رویکرد توسعه چارچوب مفهومی است. در تدوین چارچوب پیشنهادی، مولفه های مرتبط با حکمرانی مشارکتی، سیاست گذاری ورزش همگانی، سلامت عمومی و سرمایه اجتماعی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. چارچوب پژوهش بر اساس پیوند میان مشارکت ذی نفعان، شفافیت، پاسخگویی، اعتماد متقابل، عدالت در دسترسی، هماهنگی بین نهادی، توانمندسازی شهروندان و ارزیابی مستمر برنامه های ورزشی شکل گرفت.یافته ها: نتایج بررسی نشان می دهد که حکمرانی مشارکتی می تواند از طریق ایجاد شبکه ای میان شهرداری، سازمان های ورزشی، مراکز بهداشتی، مدارس، دانشگاه ها، سازمان های مردم نهاد، بخش خصوصی و شهروندان، زمینه سیاست گذاری اثربخش تر در حوزه ورزش همگانی را فراهم کند. چارچوب پیشنهادی پژوهش شامل پنج محور اساسی است: مشارکت و درگیرسازی ذی نفعان، ظرفیت سازی و توانمندسازی، شفافیت و پاسخگویی، عدالت و دسترسی عادلانه به فرصت های ورزشی، و پایش و ارزیابی پیامدها. بر اساس این چارچوب، مشارکت واقعی شهروندان در شناسایی نیازهای ورزشی و تصمیم گیری، علاوه بر افزایش تناسب برنامه ها با نیازهای محلی، می تواند احساس تعلق به شهر و اعتماد اجتماعی را تقویت کند. همچنین توسعه فضاهای ورزشی عمومی و برنامه های مشارکتی محله محور می تواند با افزایش فعالیت بدنی، کاهش کم تحرکی و تقویت تعاملات اجتماعی، به بهبود سلامت جسمانی و روانی شهروندان کمک کند.نتیجه گیری: تحقق حکمرانی مشارکتی در سیاست گذاری ورزش همگانی مستلزم عبور از الگوی مدیریت یک سویه و حرکت به سوی الگوی شبکه ای، پاسخگو و شهروندمدار است. در این الگو، شهرداری صرفا ارائه دهنده خدمات ورزشی نیست، بلکه نقش تسهیلگر، هماهنگ کننده و تنظیم کننده روابط میان ذی نفعان را بر عهده دارد. بنابراین، استفاده از ظرفیت مشارکت شهروندان و نهادهای اجتماعی، توزیع عادلانه امکانات ورزشی، تقویت اعتماد و همکاری بین نهادی و استقرار نظام ارزیابی مستمر می تواند زمینه ساز ارتقای پایدار سلامت عمومی و سرمایه اجتماعی در شهرها باشد. چارچوب ارائه شده می تواند به عنوان مبنایی برای طراحی و بازنگری سیاست های ورزش همگانی شهرداری ها و حرکت به سوی شهر سالم، مشارکت محور و برخوردار از سرمایه اجتماعی پایدار مورد استفاده قرار گیرد.