(واکاوی دگرگونی دانش آموزش محتوا (PCK) دبیران فیزیک در فرآیند ادغام مفاهیم کوانتوم در آموزش متوسطه با رویکرد درس پژوهی)

گذار از فیزیک کلاسیک به فیزیک کوانتومی در دوره دوم متوسطه، همواره با چالش های مفهومی عمیق برای دانش آموزان و دشواری های آموزشی برای معلمان همراه بوده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی دگرگونی مولفه های دانش آموزش محتوا در دبیران فیزیک طی فرآیند ادغام مفاهیم کوانتوم در دوره متوسطه با کاربست رویکرد درس پژوهی به مرحله اجرا درآمد. این پژوهش از نوع آمیخته کیفی و کمی همگرا با طرح درس پژوهی مشارکتی بود. جامعه آماری شامل کلیه دبیران فیزیک متوسطه دوم یکی از مناطق آموزشی در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ به تعداد ۵۴ نفر بود که از میان آنان، ۱۸ دبیر فیزیک با روش نمونه گیری هدفمند در قالب سه تیم درس پژوهی انتخاب شدند. ابزارهای جمع آوری داده ها شامل ماتریس بازنمایی محتوا، سیاهه ارزیابی عملکرد تدریس، پرسشنامه استاندارد پنج عاملی سنجش دانش آموزش محتوا و فرم های بازاندیشی روایی بودند. روایی ابزارها از طریق پانل متخصصان و پایایی با ضریب همبستگی درون طبقه ای و ضریب آلفای کرونباخ تایید شد. داده های کمی با آزمون های آماری تی همبسته و تحلیل کوواریانس، و داده های کیفی با روش تحلیل مضمون کدگذاری و تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که اجرای چرخه های درس پژوهی موجب ارتقای معنادار نمره کل دانش آموزش محتوا و مولفه های پنج گانه آن شامل دانش برنامه درسی، دانش فهم دانش آموز از دشواری های کوانتوم، دانش استراتژی های تدریس مبتنی بر بازنمایی های چندگانه، دانش اهداف آموزشی و دانش شیوه های ارزیابی عملکردی شده است. نتایج پژوهش تبیین می کند که بسترسازی مشارکتی در درس پژوهی، گسست میان دانش موضوعی پیشرفته و راهبردهای آموزش کلاسی در مباحث انتزاعی نظیر دوگانگی موج و ذره و عدم قطعیت را برطرف ساخته و شایستگی حرفه ای معلمان را به طور چشمگیری متحول می نماید.