الگوی ارتقای سلامت اداری و پیشگیری از فساد ساختاری از طریق بازمهندسی نظام ارزیابی عملکرد و پاداش در شهرداری ها

سلامت اداری و پیشگیری از فساد ساختاری از مهم ترین الزامات حکمرانی مطلوب در سازمان های عمومی، به ویژه شهرداری ها، به شمار می رود. شهرداری ها به دلیل گستردگی وظایف، تنوع ذی نفعان، حجم بالای تعاملات مالی و اداری و ارتباط مستقیم با شهروندان، در معرض چالش هایی همچون تعارض منافع، تبعیض سازمانی، تصمیم گیری غیرشفاف و ضعف در پاسخ گویی قرار دارند. در این میان، نظام ارزیابی عملکرد و پاداش کارکنان می تواند به عنوان یکی از اهرم های موثر در جهت دهی به رفتار سازمانی عمل کند؛ با این حال، چنانچه معیارهای ارزیابی صرفا بر شاخص های کمی، روابط اداری یا نتایج کوتاه مدت متمرکز باشند، ممکن است به بازتولید رفتارهای فرصت طلبانه و افزایش زمینه های فساد منجر شوند.هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی ارتقای سلامت اداری و پیشگیری از فساد ساختاری از طریق بازمهندسی نظام ارزیابی عملکرد و پاداش در شهرداری ها انجام شده است. در این رویکرد تلاش می شود ارتباط میان شفافیت معیارهای عملکرد، عدالت سازمانی، پاسخ گویی، شایسته سالاری، کنترل تعارض منافع و نظام پاداش با کاهش زمینه های فساد اداری مورد توجه قرار گیرد.روش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر رویکرد، توصیفی تحلیلی است و با بهره گیری از مطالعات اسنادی و تحلیل ادبیات علمی مرتبط با سلامت اداری، مدیریت عملکرد، حکمرانی شهری و پیشگیری از فساد انجام شده است. بر اساس تحلیل مفهومی، مولفه های اصلی الگوی پیشنهادی در پنج محور شامل شفافیت و قابلیت سنجش شاخص های عملکرد، عدالت و شایسته سالاری در ارزیابی، پیوند نظام پاداش با عملکرد واقعی و رفتار اخلاقی، تقویت پاسخ گویی و نظارت سازمانی و مدیریت تعارض منافع و ریسک های فساد سازمان دهی شده اند.یافته ها: یافته های تحلیلی نشان می دهد که بازمهندسی نظام ارزیابی عملکرد زمانی می تواند به ارتقای سلامت اداری منجر شود که ارزیابی کارکنان از حالت صوری و صرفا اداری خارج شده و بر مجموعه ای متوازن از شاخص های عملکردی، اخلاق حرفه ای، رعایت مقررات، کیفیت خدمت رسانی، رضایت شهروندان، مسئولیت پذیری و شفافیت استوار شود. همچنین، طراحی نظام پاداش مبتنی بر عملکرد واقعی، ایجاد سازوکارهای قابل ردیابی برای تصمیم های مدیریتی، استفاده از ارزیابی چندمنبعی، کاهش نقش روابط شخصی در تخصیص پاداش و پیش بینی سازوکارهای اعتراض و بازبینی می تواند احتمال شکل گیری رفتارهای تبعیض آمیز و فسادزا را کاهش دهد. الگوی پیشنهادی بر این اصل استوار است که سلامت اداری صرفا از طریق افزایش نظارت و کنترل حاصل نمی شود، بلکه باید ساختارهای انگیزشی سازمان نیز به گونه ای طراحی شوند که رفتار سالم، شفاف و پاسخ گو برای کارکنان به یک انتخاب منطقی و سازمانی تبدیل شود.نتیجه گیری: بر اساس نتایج، بازمهندسی نظام ارزیابی عملکرد و پاداش می تواند به عنوان یکی از راهبردهای مهم پیشگیری ساختاری از فساد در شهرداری ها مورد استفاده قرار گیرد. تحقق این هدف مستلزم طراحی شاخص های شفاف و قابل سنجش، استقرار نظام ارزیابی عادلانه، پیوند واقعی پاداش با عملکرد و سلامت رفتاری، تقویت نظارت داخلی و مشارکت شهروندان و استفاده از فناوری های دیجیتال برای ثبت و پایش فرآیندهای ارزیابی است. در مجموع، الگوی پیشنهادی می تواند زمینه حرکت شهرداری ها از مدیریت واکنشی فساد به سمت پیشگیری نهادی، شفافیت سازمانی، عدالت اداری و حکمرانی سالم شهری را فراهم سازد.