چالش های گزارشگری مالی دارایی های نامشهود در عصر تحول دیجیتال؛ کاربست استاندارد IPSAS ۳۱ در شهرداری های هوشمند

پژوهش حاضر با هدف بررسی چالش های گزارشگری مالی دارایی های نامشهود در عصر تحول دیجیتال و کاربست استاندارد IPSAS ۳۱ در شهرداری های هوشمند انجام شده است. با گسترش شهرداری های هوشمند، سرمایه گذاری های کلانی در حوزه هایی نظیر نرم افزارهای مدیریت شهری، سامانه های مبتنی بر ابر، پایگاه های داده، هوش مصنوعی و پلتفرم های خدمات الکترونیک صورت می گیرد که همگی در زمره دارایی های نامشهود قرار می گیرند. با این حال، شناسایی، اندازه گیری و افشای این دارایی ها در صورت های مالی شهرداری ها با پیچیدگی های خاصی همراه است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی-توسعه ای و از نظر ماهیت و روش اجرا، در زمره پژوهش های کیفی با رویکرد ترکیبی تحلیل اسنادی، مطالعه تطبیقی و مدل سازی مفهومی قرار دارد. گردآوری اطلاعات از طریق جستجوی نظام مند در پایگاه های داده های علمی معتبر داخلی و بین المللی، استانداردهای حسابداری (IPSAS ۳۱ و IAS ۳۸)، قوانین و مقررات مالی کشور، و مطالعات موردی شهرداری های هوشمند انجام شده است. برای تحلیل داده ها از ترکیب روش های تحلیل محتوای کیفی، تحلیل تطبیقی و مدل سازی مفهومی با بهره گیری از تکنیک کدگذاری باز، محوری و انتخابی استفاده گردیده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مهم ترین چالش های گزارشگری مالی دارایی های نامشهود در شهرداری های هوشمند ایران در چهار بعد اصلی قابل دسته بندی هستند: (۱) چالش های مفهومی (ابهام در تعریف و تشخیص دارایی های دیجیتال، دشواری در تفکیک هزینه های توسعه از هزینه های نگهداری)؛ (۲) چالش های اندازه گیری (نبود بازار فعال برای دارایی های دیجیتال، دشواری در تعیین ارزش منصفانه، هزینه های نامرئی در قراردادهای فناوری اطلاعات)؛ (۳) چالش های افشا (نبود رویه های شفاف برای گزارشگری دارایی های دیجیتال، فقدان پایگاه داده یکپارچه)؛ و (۴) چالش های اجرایی (ضعف زیرساخت های فنی، کمبود نیروی متخصص، موانع نهادی و قانونی، مقاومت سازمانی). همچنین، شکاف عمیقی میان رویه های جاری شناسایی، اندازه گیری و افشای دارایی های نامشهود در شهرداری های ایران و الزامات IPSAS ۳۱ وجود دارد و استاندارد مذکور در مواجهه با ماهیت پویا و غیرملموس دارایی های دیجیتال با نارسایی های قابل توجهی مواجه است. نظام مالی و حسابداری شهرداری های هوشمند ایران برای ارتقای شفافیت مالی و بهبود پاسخگویی در عصر تحول دیجیتال، ناگزیر از اتخاذ رویکردی گام به گام در بهبود گزارشگری مالی دارایی های نامشهود است. چارچوب پنج بعدی پیشنهادی این پژوهش (شامل شناسایی و طبقه بندی جامع، تدوین رهنمودهای بومی ارزش گذاری، ایجاد پایگاه داده یکپارچه، توانمندسازی نیروی انسانی، و بازنگری در رویه های افشا) می تواند الگویی عملیاتی برای ارتقای شفافیت مالی و پاسخگویی در شهرداری های هوشمند ایران فراهم آورد