«طراحی مدل راهبری استراتژیک مدارس با تاکید بر آینده پژوهی آموزشی»

تحولات شتابان اجتماعی، فناوری، اقتصادی و آموزشی، مدارس را با محیطی پیچیده و پیش بینی ناپذیر مواجه کرده است؛ ازاین رو، الگوهای سنتی مدیریت مدرسه دیگر به تنهایی پاسخگوی نیازهای آینده نظام تعلیم وتربیت نیستند. در چنین شرایطی، راهبری استراتژیک مدارس با بهره گیری از رویکرد آینده پژوهی آموزشی می تواند زمینه لازم را برای شناسایی روندهای نوظهور، پیش بینی چالش های آینده، بهره گیری از فرصت های جدید و ارتقای ظرفیت تصمیم گیری مدیران مدارس فراهم سازد. پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل راهبری استراتژیک مدارس با تاکید بر آینده پژوهی آموزشی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر رویکرد، اکتشافی و توسعه ای است و با تمرکز بر مولفه های موثر بر راهبری آینده نگر مدارس، درصدد ارائه الگویی منسجم برای هدایت راهبردی مدرسه در مواجهه با تغییرات آینده است. در طراحی مدل، ابعاد مختلفی همچون آینده نگری و پایش محیطی، رصد تحولات آموزشی و فناوری، تفکر و برنامه ریزی استراتژیک، رهبری تحول گرا، تصمیم گیری مبتنی بر داده، توسعه سرمایه انسانی، نوآوری آموزشی، انعطاف پذیری سازمانی، مشارکت ذی نفعان، مدیریت تغییر و سناریونویسی مورد توجه قرار گرفته است. یافته های مورد انتظار نشان می دهد که راهبری استراتژیک آینده محور زمانی اثربخش خواهد بود که مدرسه از یک ساختار صرفا اجرایی و واکنش گرا به سازمانی یادگیرنده، پویا، نوآور و آینده نگر تبدیل شود. در این مدل، مدیر مدرسه نه تنها مسئول اداره امور جاری، بلکه تسهیل گر یادگیری سازمانی، تحلیلگر روندهای محیطی، هدایتگر تغییر و طراح مسیرهای توسعه آینده مدرسه است. همچنین، پیوند میان آینده پژوهی، برنامه ریزی راهبردی و تصمیم گیری مدرسه می تواند موجب افزایش آمادگی مدارس در برابر عدم قطعیت ها، ارتقای کیفیت آموزشی، بهبود عملکرد سازمانی و تقویت قابلیت سازگاری با تحولات فناورانه و اجتماعی شود. بر این اساس، مدل پیشنهادی پژوهش می تواند به عنوان چارچوبی مفهومی برای مدیران، سیاست گذاران و برنامه ریزان آموزشی در جهت توسعه مدارس آینده نگر و ایجاد نظام راهبری استراتژیک پایدار مورد استفاده قرار گیرد.