مدل یابی نقش «هوش مصنوعی مولد» در بازتعریف وظایف آموزشی معلم

گسترش سریع ابزارهای هوش مصنوعی مولد، از جمله سامانه های تولید متن، تصویر، صدا و محتوای آموزشی، چشم انداز آموزش را به طور بنیادین دگرگون کرده است. در این شرایط، نقش سنتی معلم به عنوان انتقال دهنده اصلی دانش، با چالش های تازه ای مواجه شده و ضرورت بازتعریف وظایف حرفه ای او بیش از پیش آشکار است. پژوهش حاضر با هدف مدل یابی نقش هوش مصنوعی مولد در تحول وظایف آموزشی معلم و تبیین گذار از «انتقال دانش» به «میانجی گری پداگوژیک» انجام شده است. رویکرد پژوهش، تحلیلی مفهومی و مبتنی بر بررسی ابعاد آموزشی، فناورانه، اخلاقی و حرفه ای کاربرد هوش مصنوعی مولد در محیط های یادگیری است.یافته های تحلیلی نشان می دهد که ورود هوش مصنوعی مولد به کلاس درس، لزوما به کاهش اهمیت معلم منجر نمی شود؛ بلکه جایگاه او را از ارائه دهنده محتوا به طراح، هدایتگر، ارزیاب و میانجی فرایند یادگیری ارتقا می دهد. در مدل پیشنهادی، بازتعریف نقش معلم در پنج بعد اصلی صورت می گیرد: طراحی یادگیری شخصی سازی شده، هدایت تعامل یادگیرنده با هوش مصنوعی، ارزیابی انتقادی و اصالت سنجی یادگیری، پرورش سواد هوش مصنوعی و دیجیتال، و تضمین ملاحظات اخلاقی و انسانی در آموزش. بر این اساس، معلم در عصر هوش مصنوعی مولد باید بتواند خروجی های تولیدشده توسط سامانه های هوشمند را اعتبارسنجی کند، دانش آموزان را به پرسشگری و تفکر انتقادی هدایت نماید، تفاوت های فردی یادگیرندگان را در طراحی فعالیت های آموزشی لحاظ کند و از تبدیل یادگیری به فرایندی صرفا ماشینی و وابسته به پاسخ های آماده جلوگیری کند.مدل مفهومی پژوهش بیانگر آن است که اثربخشی هوش مصنوعی مولد در آموزش، تابعی از تعامل میان سه مولفه است: توانمندی حرفه ای و پداگوژیک معلم، کیفیت و هدفمندی استفاده از ابزارهای هوشمند، و وجود سیاست ها و زیرساخت های اخلاقی آموزشی در مدرسه یا دانشگاه. بنابراین، هوش مصنوعی مولد نباید جایگزین معلم تلقی شود، بلکه باید به عنوان ابزاری برای تقویت نقش میانجی گرانه او در یادگیری مورد استفاده قرار گیرد. تحقق این تحول مستلزم بازنگری در برنامه های تربیت معلم، توسعه سواد هوش مصنوعی، اصلاح شیوه های ارزشیابی و تدوین چارچوب های روشن برای استفاده مسئولانه از فناوری های مولد است.