بازتعریف تاب آوری شهری؛ کاربرد دوقلوی دیجیتال در مدیریت مخاطرات اقلیمی و جزایر حرارتی

پژوهش حاضر با هدف بازتعریف تاب آوری شهری بر اساس کاربرد دوقلوی دیجیتال در مدیریت مخاطرات اقلیمی و جزایر حرارتی در شهرهای ایران انجام شده است. با توجه به تشدید تغییرات اقلیمی و پیامدهای آن از جمله جزایر حرارتی شهری که کلان شهرهای ایران را با چالش های جدی مواجه ساخته است، این پژوهش در صدد است تا با تحلیل نظام مند پژوهش های انجام شده، ظرفیت ها، چالش ها و راهکارهای به کارگیری دوقلوی دیجیتال را در مدیریت مخاطرات اقلیمی و کاهش اثرات جزایر حرارتی شناسایی و تبیین نماید. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش اجرا، در زمره پژوهش های کیفی با رویکرد تحلیل اسنادی و سنتزپژوهی قرار دارد. گردآوری اطلاعات از طریق جستجوی نظام مند در پایگاه های داده های علمی معتبر داخلی (نورمگز، مگیران، علم نت، سیویلیکا و پایگاه مجلات تخصصی علوم جغرافیا و برنامه ریزی شهری) و نیز اسناد فرادستی نظام مدیریت شهری ایران انجام شده است. برای تحلیل داده ها از روش فراترکیب مبتنی بر رویکرد هفت مرحله ای ساندلوسکی و باروسو و نیز تکنیک کدگذاری باز و محوری استفاده گردیده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که دوقلوی دیجیتال شهری با ایجاد مدل های پویا و مبتنی بر داده های لحظه ای، امکان شبیه سازی سناریوهای مختلف اقلیمی و کالبدی، پایش برخط شرایط محیطی و پیش بینی مخاطرات را فراهم می آورد و بدین ترتیب رویکرد مدیریت شهری را از واکنشی به پیش فعال تبدیل می کند. در زمینه جزایر حرارتی، دوقلوی دیجیتال با بهره گیری از داده های ماهواره ای، حسگرهای زمینی و الگوریتم های یادگیری ماشین، امکان مدل سازی دقیق الگوهای مکانی-زمانی این پدیده را فراهم می سازد. با این حال، موانع زیرساختی (ضعف زیرساخت های دیجیتال و کمبود داده های استاندارد)، موانع نهادی (نبود هماهنگی بین دستگاهی و فقدان چارچوب قانونی)، موانع مالی (هزینه های بالای پیاده سازی) و موانع نیروی انسانی (کمبود نیروی متخصص)، به عنوان مهم ترین چالش های پیش روی استقرار دوقلوی دیجیتال در نظام مدیریت شهری ایران شناسایی شدند. نظام مدیریت شهری ایران، به ویژه در کلان شهرهای در معرض مخاطرات اقلیمی، ناگزیر از همگامی با تحولات فناورانه عصر دیجیتال و بهره گیری از دوقلوی دیجیتال در مدیریت مخاطرات اقلیمی و جزایر حرارتی است. تحقق این امر نیازمند توسعه زیرساخت های دیجیتال، تولید و استانداردسازی داده های مکانی-زمانی، توانمندسازی نیروی انسانی و نهادسازی، و تدوین چارچوب حقوقی و سیاستی مناسب است. مدل مفهومی چهارلایه پیشنهادی این پژوهش (شامل لایه های جمع آوری داده، پردازش و تحلیل، شبیه سازی و پیش بینی، و تصمیم گیری و نمایش) می تواند به عنوان چارچوبی عملیاتی برای پیاده سازی دوقلوی دیجیتال در مدیریت مخاطرات اقلیمی و جزایر حرارتی شهرهای ایران مورد استفاده قرار گیرد.