معلم به عنوان-پژوهشگر؛ الگوهای نوین توسعه یافته

هدف پژوهش حاضر، تبیین الگوهای نوین توسعه یافته «معلم به عنوان-پژوهشگر» و بررسی ظرفیت های آن در تحول نظام آموزشی ایران است. این مقاله با رویکرد مروری و با بهره گیری از منابع معتبر علمی داخلی و بین المللی، به واکاوی مبانی نظری، یافته های تجربی و چالش های فراروی این مفهوم در بافت آموزش و پرورش ایران پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که تحقق الگوی معلم پژوهنده، نیازمند بازنگری بنیادین در پارادایم معرفت شناختی حاکم (گذر از نگاه اثبات گرا به رویکرد تاملی و عمل گرا) و توانمندسازی تخصصی معلمان در حوزه های روش شناختی، کار تیمی و سواد دیجیتال است. همچنین، پژوهش ها حاکی از نقش محوری عوامل عاطفی و هویتی در توسعه حرفه ای پژوهش محور و تنوع مسیرهای تحول معلمان به سوی کنشگری پژوهشی است. نتیجه آنکه نهادینه سازی فرهنگ پژوهش در مدارس، مستلزم رویکردی نظام مند و چندسطحی در سطوح سیاست گذاری، سازمانی و فردی است و الگوهای نوینی چون تدریس پژوهی و دانش پژوهی، ظرفیت های ارزشمندی برای کاهش شکاف نظریه و عمل تربیتی و ارتقای کیفیت آموزش در ایران فراهم می آورند.