بررسی چالش ها و موانع اجرای فعالیت های عملی و آزمایشگاهی در مدارس و ارائه راهکارهای بهبود یادگیری در آموزش زیست شناسی

فعالیت های عملی و آزمایشگاهی در آموزش علوم تجربی، به ویژه درس زیست شناسی، به عنوان محرک اصلی یادگیری عمیق، تفکر انتقادی و تثبیت مفاهیم ذهنی شناخته می شوند. با این حال، شواهد نشان می دهند که اجرای این فعالیت ها در نظام آموزشی مدارس با چالش ها و موانع متعددی روبروست که کارآمدی آموزش تجربی را با محدودیت مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل چالش ها و موانع موجود در انجام فعالیت های عملی و کارگاهی در مدارس ثانویه و ارائه راهکارهای کاربردی برای بهبود این وضعیت تدوین شده است. روش این پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و با بررسی اسناد، منابع کتابخانه ای و تجارب آموزشی معلمان زیست شناسی انجام گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد موانع موجود را می توان در پنج دسته اصلی شامل موانع ساختاری-مدیریتی، موانع مالی و تجهیزاتی، موانع زمانی و تراکم برنامه های درسی، عدم آمادگی و انگیزه دبیران، و در نهایت ضعف در سیستم های ارزشیابی مهارت محور دسته بندی کرد. عدم تخصیص بودجه مستقل آزمایشگاهی، فرسودگی یا نبود تجهیزات استاندارد، و تمرکز بیش از حد برنامه های درسی بر کنکور و آموزش های نظری، از مهم ترین چالش های شناسایی شده هستند. در پایان، راهکارهایی نظیر بهره گیری از آزمایشگاه های مجازی، استفاده از کیت های آزمایشگاهی ارزان قیمت، اصلاح ساختار ارزشیابی و برگزاری دوره های توانمند سازی دبیران پیشنهاد شده است.