تحلیل نقش رسانه ها در ارتقای آگاهی عمومی و تقویت تاب آوری اجتماعی در برابر پیامدهای تغییرات اقلیمی در ایران

تغییرات اقلیمی به مثابه یکی از چالش های بنیادین و وجودی قرن بیست ویکم، ابعادی چندلایه، فراملی و درهم تنیده با امنیت انسانی یافته است. ایران به عنوان کشوری واقع در کمربند خشک زمین، در دهه های اخیر به شدت تحت تاثیر پیامدهای این بحران از جمله خشکسالی های مزمن، بحران آب و فرسایش خاک قرار گرفته است. در این میان، رسانه ها به عنوان مجراهای کلیدی انتقال اطلاعات و بسترهای تعامل اجتماعی، نقشی تعیین کننده در آگاهی بخشی، شکل دهی به نگرش های عمومی و هدایت رفتارهای سازگارانه ایفا می کنند. پژوهش حاضر با رویکردی نظری-تحلیلی، به بررسی تطبیقی نقش رسانه های سنتی و دیجیتال در فرآیند آگاهی بخشی پیرامون تغییرات اقلیمی در ایران می پردازد. این مطالعه با بهره گیری از چارچوب نظری «جامعه شبکه ای» مانوئل کاستلز و مفهوم «قدرت ارتباطی»، مکانیسم های پیچیده و سیال تاثیرگذاری رسانه ها بر افکار عمومی و سیاست گذاری زیست محیطی را تبیین می نماید. یافته های پژوهش نشان می دهد که رسانه ها در ایران کارکردی دوگانه و پارادوکسیکال دارند؛ به گونه ای که از یک سو با ارتقای سواد اقلیمی، بسیج افکار عمومی و ترویج الگوهای کنشگری مدنی، زمینه ساز هم افزایی برای مقابله با بحران هایی نظیر سیل و خشکسالی می شوند و از سوی دیگر، با انتشار اطلاعات نادرست ، جهت دهی سوگیرانه و ترویج ابهام، می توانند به تضعیف اعتماد عمومی، افزایش دوقطبی های اجتماعی و در نهایت واگرایی در مواجهه با چالش های اقلیمی دامن بزنند. این پژوهش در نهایت بر ضرورت تدوین پیوست های رسانه ای در سیاست گذاری های زیست محیطی برای گذار از فضای انفعال به کنشگری آگاهانه تاکید می ورزد.