منشور وحی تحلیل ساختاری و پیوند روایی بسمله با هندسه آیات

﴿بسم الله الرحمن الرحیم﴾ که به صورت اختصاری «بسمله» خوانده می شود، تنها یک عبارت افتتاحی نیست؛ بلکه دریایی از معانی، اشارات و حقایق قرآنی است که در قالب چند حرف و کلمه گنجانده شده است. متاسفانه، بسیاری از مردم جامعه بدون لحاظ عمق و گستره مفهومی این عبارت، آن را تنها به عنوان ذکری برای تلاوت آغازین می شناسند و از لایه های معرفتی، عرفانی و تربیتی که بسمله به جامعه اسلامی عرضه می کند، بی اطلاعند. این ناآگاهی سبب می شود که بسیاری از برکات معنوی و معرفتی این عبارت عظیم، نادیده گرفته شود. در این مقاله، بر آنیم که با تکیه بر منابع روایی، ادبی و عقلی، گوشه ای از عظمت بسمله را روشن سازیم و نشان دهیم که این عبارت، چکیده ای از تمام علوم قرآن کریم است.همان گونه که در مباحث تفصیلی آینده خواهد آمد، بسمله شکل مختصر شده ﴿بسم الله الرحمن الرحیم﴾ است.در روایتی شریف از امیرالمومنین علیه السلام نقل شده است: «همه علوم قرآن در سوره حمد و همه آن در ﴿بسم الله الرحمن الرحیم﴾ و همه آن در باء بسم الله است و من نقطه زیر باء هستم.» از این روایت می توان دریافت که تمام نکات حکمت آمیز، معارف بلند و اشارات عمیق قرآن کریم، در این یک جمله خلاصه شده است؛ به گونه ای که می توان ادعا کرد نکات شش هزارگانه آیات قرآن، در این عبارت موجز جمع آمده اند. ممکن است این پرسش به ذهن خطور کند که چگونه یک آیه خاص با بسمله مرتبط است؟در پاسخ باید گفت که بسمله کلید و سرآغاز است و در این مقاله، با استناد به روایات معصومین علیهم السلام، ارتباط چند نمونه از آیات قرآن با بسمله مورد بررسی قرار می گیرد تا بخشی از عظمت و جامعیت آن آشکار شود. بسمله تنها یک جمله برای شروع تلاوت نیست، بلکه خود دنیایی از معنا و دریایی از علم است. در نهایت به این نتیجه رهنمون می شویم که هر آیه قرآن، حامل علوم و حکمت های ویژه ای است و بسمله به عنوان کلید و چکیده، قابلیت گنجاندن و بازتاب دهی این محتواهای گسترده را در خود دارد.