تحلیل نقش اقدام پژوهی در ارتقای نوآوری آموزشی و کیفیت آموزش و پرورش: مروری بر مطالعات فارسی و بین المللی

در سال های اخیر، با افزایش پیچیدگی مسائل آموزشی و ضرورت بهبود مستمر کیفیت آموزش و پرورش، اقدام پژوهی به عنوان یکی از رویکردهای کلیدی در پیوند میان پژوهش، عمل و تامل حرفه ای مورد توجه قرار گرفته است و می کوشد شکاف میان نظریه های تربیتی و واقعیت کلاس درس را کاهش دهد. این مقاله با هدف بررسی نقش اقدام پژوهی در توسعه نوآوری آموزشی و ارتقای کیفیت آموزش و پرورش، با بهره گیری از روش مرور تحلیلی توصیفی منابع فارسی و بین المللی انجام شده است. منابع منتخب بر اساس ارتباط مستقیم با موضوع اقدام پژوهی، توسعه حرفه ای معلمان و تغییر آموزشی انتخاب و به صورت تحلیلی بررسی شدند. یافته ها نشان می دهد که اقدام پژوهی نقش موثری در ارتقای کیفیت آموزش دارد و آثار آن در سه حوزه اصلی قابل مشاهده است: نخست، کمک به معلمان در شناسایی مسائل واقعی آموزشی و ارائه راه حل های متناسب با بافت کلاس؛ دوم، تقویت رشد حرفه ای، تامل ورزی و عاملیت معلمان؛ و سوم، فراهم سازی بستری مناسب برای توسعه نوآوری آموزشی و بهبود فرهنگ مدرسه. در عین حال، یافته ها نشان می دهد که اجرای صوری، کمبود زمان، ضعف روش شناختی و حمایت ناکافی نهادی از مهم ترین موانع بهره گیری موثر از ظرفیت های اقدام پژوهی به شمار می روند. بر این اساس، می توان نتیجه گرفت که اقدام پژوهی زمانی به ابزاری موثر برای تحول آموزشی تبدیل می شود که در بستر واقعی مدرسه، همراه با آموزش مناسب، حمایت سازمانی و ارزیابی انتقادی اجرا شود. در نهایت، نهادینه سازی اقدام پژوهی در برنامه های توسعه حرفه ای معلمان و سیاست گذاری های آموزشی می تواند زمینه ساز بهبود پایدار کیفیت آموزش و پرورش باشد.