تاثیر آموزش عناصر فرهنگ بومی بر هویت یابی دانش آموزان دوره ابتدایی

فرهنگ بومی یکی از منابع اساسی شکل گیری هویت فردی و اجتماعی کودکان است و آموزش هدفمند عناصر آن می تواند زمینه شناخت ریشه های فرهنگی، تقویت احساس تعلق و انتقال میراث فرهنگی به نسل جدید را فراهم سازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش عناصر فرهنگ بومی بر هویت فرهنگی دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شد. روش پژوهش نیمه آزمایشی و مبتنی بر طرح پیش آزمون–پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه پنجم ابتدایی بود که از میان آنان ۶۰ دانش آموز به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل، هرکدام شامل ۳۰ نفر، قرار گرفتند. گروه آزمایش طی چهار هفته، هشت جلسه ۴۵ دقیقه ای آموزش عناصر فرهنگ بومی شامل قصه ها و روایت های محلی، آیین ها، بازی های سنتی، هنرها، صنایع دستی، ادبیات شفاهی و نمادهای فرهنگی منطقه را دریافت کرد؛ درحالی که گروه کنترل برنامه آموزشی معمول مدرسه را ادامه داد. داده ها با استفاده از پرسش نامه هویت فرهنگی بومی دانش آموزان گردآوری و از طریق آمار توصیفی و تحلیل کوواریانس بررسی شدند. نتایج نشان داد پس از کنترل اثر پیش آزمون، میانگین تعدیل شده هویت فرهنگی در گروه آزمایش به طور معناداری بیشتر از گروه کنترل بود F(۱, ۵۷) = ۱۰۰.۳۹, p < ۰.۰۰۱, ηp² = ۰.۶۳۸ همچنین، آموزش فرهنگ بومی بر مولفه های شناخت و کاوش فرهنگی، احساس تعلق فرهنگی، ارزش گذاری فرهنگ بومی و مشارکت در حفظ میراث فرهنگی تاثیر معناداری داشت. بیشترین اندازه اثر در مولفه شناخت و کاوش فرهنگی و کمترین آن در مشارکت فرهنگی مشاهده شد. بر اساس یافته ها، بهره گیری نظام مند و مشارکتی از عناصر فرهنگ بومی در برنامه درسی ابتدایی می تواند به تقویت هویت فرهنگی و ایجاد پیوند معنادارتر میان مدرسه، خانواده و جامعه محلی کمک کند. ازاین رو، پیشنهاد می شود محتوای فرهنگ محور متناسب با ویژگی های سنی دانش آموزان در فعالیت های آموزشی دوره ابتدایی ادغام شود.

کلیدواژه ها:

فرهنگ بومی ، هویت فرهنگی ، هویت یابی ، دانش آموزان ابتدایی ، آموزش فرهنگ محور ، برنامه درسی محلی