نقش معارف اسلامی در تربیت دانش آموز تراز سند تحول بنیادین آموزش و پرورش

نظام تعلیم و تربیت هر جامعه نقش اساسی در شکل دهی به هویت، شخصیت، نگرش ها، ارزش ها و سبک زندگی نسل آینده دارد. در جمهوری اسلامی ایران، آموزش و پرورش بر مبنای فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی و با هدف فراهم کردن زمینه دستیابی دانش آموزان به مراتبی از «حیات طیبه» طراحی شده است. سند تحول بنیادین آموزش و پرورش نیز تربیت را فرآیندی تعاملی برای تکوین و تعالی پیوسته هویت متربیان، به صورت یکپارچه و مبتنی بر نظام معیار اسلامی می داند. از این منظر، معارف اسلامی صرفا یک حوزه محتوایی یا مجموعه ای از اطلاعات دینی نیست، بلکه یکی از مهم ترین پایه های شکل گیری هویت و جهت دهی به ابعاد مختلف شخصیت دانش آموز است.پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش معارف اسلامی در تربیت دانش آموز تراز سند تحول بنیادین و با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و مطالعه اسنادی انجام شده است. در این مقاله، با بررسی مفاهیم بنیادین سند تحول بنیادین، برنامه درسی ملی، مبانی تربیت اسلامی و یافته های پژوهشی مرتبط، نقش معارف اسلامی در ابعاد اعتقادی، عبادی، اخلاقی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، علمی، زیستی و حرفه ای دانش آموز مورد تحلیل قرار گرفته است.یافته های پژوهش نشان می دهد که معارف اسلامی، در صورت ارائه صحیح و متناسب با اقتضائات سنی دانش آموزان، می تواند در شکل گیری هویت اسلامی ایرانی، تقویت ایمان و باورهای دینی، رشد تفکر و تعقل، پرورش فضایل اخلاقی، مسئولیت پذیری اجتماعی، تقویت خودکنترلی، انتخاب آگاهانه، مقابله با آسیب های فرهنگی و اجتماعی و شکل گیری سبک زندگی مطلوب نقش موثری داشته باشد. برنامه درسی ملی نیز حوزه «حکمت و معارف اسلامی» را بستری برای تقویت اندیشه، ایمان و عمل دینی معرفی می کند و هدف آن را توانمندسازی دانش آموز برای سامان دهی زندگی فردی و اجتماعی بر محور بندگی خداوند می داند.بر اساس یافته ها، تحقق این نقش نیازمند عبور از رویکرد صرفا حافظه محور و انتقال اطلاعات دینی و حرکت به سمت تربیت معرفت محور، عقلانی، تجربه محور، اخلاقی و عملی است. در این رویکرد، معلم معارف اسلامی صرفا انتقال دهنده مفاهیم نیست، بلکه به عنوان مربی، هدایتگر، الگوی اخلاقی و تسهیل کننده فرایند رشد هویتی دانش آموز عمل می کند. همچنین تعامل خانواده، مدرسه، مسجد و سایر نهادهای فرهنگی و اجتماعی می تواند زمینه تحقق تربیت دینی پایدار و دستیابی به دانش آموز تراز سند تحول بنیادین را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

معارف اسلامی ، تربیت دینی ، دانش آموز تراز ، سند تحول بنیادین ، حیات طیبه ، هویت اسلامی ایرانی ، تربیت تمام ساحتی.