بررسی نقش هوش مصنوعی مولد در شخصی سازی فرایند یاددهی–یادگیری و ارتقای پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

ظهور هوش مصنوعی مولد (GenAI) به ویژه پس از انتشار ChatGPT در نوامبر ۲۰۲۲، چشم انداز آموزش و پرورش را دگرگون ساخته و افق های تازه ای برای شخصی سازی فرایند یاددهی–یادگیری گشوده است. پژوهش حاضر با روش مرور نظام مند و با تحلیل مطالعات تجربی و فراتحلیل های منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶، به بررسی نقش هوش مصنوعی مولد در شخصی سازی یادگیری و ارتقای پیشرفت تحصیلی دانش آموزان می پردازد. فراتحلیل ها اندازه اثر بزرگ (g = ۰.۶۸۳‎) را برای تاثیر مداخلات هوش مصنوعی مولد بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان گزارش کرده اند و نشان می دهند که دانش آموزانی که در تعامل با هوش مصنوعی از حمایت معلم برخوردارند، به مراتب دستاوردهای بیشتری (g = ۱.۴۲۶‎) نسبت به دانش آموزان بدون حمایت معلم (g = ۰.۰۷۷‎) کسب می کنند (Gu & Yan, ۲۰۲۵‎). یافته ها نشان می دهد که ابزارهای هوش مصنوعی مولد از طریق تولید محتوای آموزشی متناسب با نیازهای فردی، ارائه بازخورد بلادرنگ و شخصی سازی شده، طراحی مسیرهای یادگیری انطباقی و ایفای نقش مربی هوشمند، به طور معناداری پیشرفت تحصیلی دانش آموزان را بهبود می بخشند. با این حال، چالش هایی نظیر اتکای بیش ازحد دانش آموزان به هوش مصنوعی، سوگیری الگوریتمی، شکاف دیجیتال، نگرانی های حریم خصوصی و شکاف میان قابلیت های فناورانه و نیت آموزشی معلمان نیز شناسایی شده است. مقاله حاضر با تحلیل پیشینه پژوهشی موجود، به بررسی ابعاد گوناگون این موضوع پرداخته و توصیه هایی برای طراحی، اجرا و سیاست گذاری در زمینه ادغام موثر هوش مصنوعی مولد در نظام های آموزشی ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، شخصی سازی یادگیری ، پیشرفت تحصیلی ، سیستم های آموزش هوشمند ، مدل های زبانی بزرگ ، یادگیری انطباقی ، عدالت آموزشی.