‎ ‎تحلیل ویژگی های خشکسالی با استفاده از تئوری گردش ها در اقلیم های خشک

خشکسالی به عنوان یکی از پیچیده ترین پدیده های اقلیمی شناخته می شود که می تواند بخش های مختلف جامعه از جمله کشاورزی، منابع آب، محیط زیست و اقتصاد را تحت تاثیر قرار دهد. در میان شاخص های متعدد خشکسالی، شاخص بارش استاندارد به دلیل سادگی محاسبه و قابلیت مقایسه در مناطق مختلف، جایگاه ویژه ای یافته است. با این حال، کاربرد این شاخص در مناطق خشک و نیمه خشک با محدودیت هایی مواجه است که می تواند منجر به بروز خطا در تصمیم گیری و مدیریت منابع آب شود. در پژوهش حاضر، با بهره گیری از شاخص بارش استاندارد اصلاح شده و تئوری گردش ها، به تحلیل ویژگی های خشکسالی شامل شدت، طول دوره و فراوانی وقوع در دو ایستگاه زابل و زاهدان واقع در استان سیستان و بلوچستان پرداخته شد. دوره آماری مورد بررسی سی سال از سال ۱۹۹۲ تا ۲۰۲۲ را در بر می گیرد. نتایج نشان داد که شاخص اصلاح شده در مقایسه با شکل مرسوم، تصویر واقع بینانه تری از شرایط خشکسالی در مناطق خشک ارائه می دهد. در ایستگاه زابل، میانگین شدت خشکسالی محاسبه شده توسط شاخص اصلاح شده کمتر از شکل مرسوم بود، در حالی که طول دوره و فراوانی وقوع بیشتر برآورد گردید. در ایستگاه زاهدان، شدت خشکسالی توسط شاخص اصلاح شده بیشتر و طول دوره کمتر محاسبه شد. این تفاوت ها عمدتا ناشی از تعداد مقادیر بارش صفر و توزیع نامناسب بارش در فصول مختلف است. یافته های پژوهش بر لزوم استفاده از شاخص های اصلاح شده و روش های تحلیلی مناسب برای پایش خشکسالی در مناطق خشک تاکید دارد‎.‎

کلیدواژه ها:

خشکسالی هواشناسی ، شاخص بارش استاندارد ، شاخص بارش استاندارد اصلاح شده ، تئوری گردش ها ، مناطق خشک ، ایستگاه زابل ، ایستگاه زاهدان