ارتقای تفکر انتقادی از راه تحلیل نوشته های ادبی طراحی پرسش های تحلیلی چندلایه و سنجش تاثیر آن بر توانایی استدلال و نقد ادبی فراگیران

تفکر انتقادی، از جمله توانایی های شناختی ارزشمندی است که نقشی سازنده در رشد فکری و فرهنگی فراگیران ایفا می کند. این توانایی، به افراد کمک می کند تا با نگاهی عمیق و سنجیده به پدیده های گوناگون بنگرند، شواهد و استدلال ها را بسنجند، و به نتیجه گیری های مستدل دست یابند. نوشته های ادبی، با توجه به لایه های معنایی چندگانه، زبان نمادین، و ظرفیت های تفسیری متنوع خود، بستری بسیار مناسب برای پرورش تفکر انتقادی به شمار می روند. نوشتار حاضر، با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر مبانی نظری روان شناسی شناختی، فلسفه آموزش، و روش شناسی نقد ادبی، به بررسی نقش تحلیل نوشته های ادبی در ارتقای تفکر انتقادی می پردازد. در این نوشتار، ابتدا چارچوب نظری تفکر انتقادی و ابعاد گوناگون آن تبیین می شود، سپس ظرفیت های نوشته های ادبی برای پرورش این توانایی بررسی می گردد، و در ادامه، الگویی برای طراحی پرسش های تحلیلی چندلایه ارائه می شود. در پایان نیز، تاثیر به کارگیری این پرسش ها بر توانایی استدلال و نقد ادبی فراگیران، بر اساس پیشینه پژوهشی موجود، تحلیل می شود. یافته ها نشان می دهد که طراحی نظام مند پرسش های تحلیلی چندلایه و استفاده هدفمند از آنان در فرآیند آموزش ادبیات، می تواند به ارتقای چشمگیر توانایی های تفکر انتقادی، استدلال منطقی، و نقد ادبی فراگیران منجر شود.

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، تحلیل ادبی ، پرسش های چندلایه ، استدلال ، نقد ادبی ، آموزش ادبیات ، فراگیران