پرورش تفکر علمی و نوآوری دانش آموزان با روش یادگیری مبتنی بر پروژه در راستای ساحت علمی و فناورانه

مسئله اصلی پژوهش حاضر، ضعف نظام آموزشی سنتی در پرورش تفکر علمی و نوآوری دانش آموزان و فاصله آن با الزامات ساحت علمی و فناورانه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش است. روش های حافظه محور همچنان غالب بوده و فرصت های کافی برای درگیری فعال دانش آموزان با مسائل واقعی، طراحی راه حل و تولید نوآوری فراهم نمی شود. هدف اصلی پژوهش، بررسی تاثیر روش یادگیری مبتنی بر پروژه بر پرورش تفکر علمی و نوآوری دانش آموزان در راستای ساحت علمی و فناورانه سند تحول بنیادین بود. روش پژوهش آمیخته اکتشافی متوالی (کیفی-کمی) انتخاب شد. در بخش کیفی با تحلیل محتوای اسناد بالادستی و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از متخصصان برنامه درسی، معلمان درس کار و فناوری و مدیران مدارس پیشگام، مولفه ها و شاخص های تفکر علمی و نوآوری استخراج گردید. در بخش کمی، پرسشنامه محقق ساخته با روایی محتوایی تاییدشده و پایایی آلفای کرونباخ ۹۱/۰ روی نمونه ۳۶۰ نفری از دانش آموزان دوره متوسطه اول مدارس دولتی و نمونه دولتی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ اجرا و با روش های آمار توصیفی، تحلیل عاملی تاییدی و آزمون تی مستقل تحلیل شد. یافته ها نشان داد اجرای یادگیری مبتنی بر پروژه تاثیر معنادار و مثبتی بر مولفه های تفکر علمی (مشاهده دقیق، طرح سوال، فرضیه سازی، آزمایش و نتیجه گیری) و نوآوری (سیالی، انعطاف پذیری، اصالت و بسط ایده ها) دارد. نتایج حاکی از آن بود که دانش آموزان گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل، میانگین نمرات بالاتری در مهارت های حل مسئله علمی، خلاقیت کاربردی و تولید محصولات نوآورانه کسب کردند. الگوی پیشنهادی می تواند به عنوان راهنمای عملی معلمان برای تحقق ساحت علمی و فناورانه مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

یادگیری مبتنی بر پروژه ، تفکر علمی ، نوآوری ، ساحت علمی و فناورانه ، سند تحول بنیادین