بررسی عوامل موثر بر افت تحصیلی دانش آموزان در دوره ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف بررسی جامع عوامل موثر بر افت تحصیلی دانش آموزان در دوره ابتدایی انجام شده است. افت تحصیلی به عنوان یکی از چالش های اساسی نظام های آموزشی در سراسر جهان، پیامدهای فردی و اجتماعی گسترده ای به دنبال دارد و دوره ابتدایی به عنوان بنیادی ترین مقطع تحصیلی، از حساسترین دوره ها از نظر شکل گیری عادت های تحصیلی و پیشگیری از افت تحصیلی محسوب می شود. این پژوهش از نوع مروری نظامند بوده و با بررسی گسترده منابع علمی داخلی و خارجی منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۶ انجام گرفته است. یافته های پژوهش های متعدد نشان می دهد که افت تحصیلی در دوره ابتدایی، پدیده ای چندعاملی و پیچیده است که تحت تاثیر تعامل عوامل فردی، خانوادگی، مدرسه ای و اجتماعی-اقتصادی قرار دارد. از میان عوامل فردی، مشکلات یادگیری، اختلالات هیجانی-رفتاری، کم انگیزگی و غیبت مکرر از مهم ترین پیش بینی کننده های افت تحصیلی شناسایی شده اند. در سطح خانوادگی، فقر اقتصادی، سطح پایین تحصیلات والدین، عدم مشارکت والدین در فرایند یادگیری و ساختار نابسامان خانواده، نقش تعیین کننده ای در ایجاد و تشدید افت تحصیلی ایفا می کنند. در سطح مدرسه ای، کیفیت پایین تدریس، کمبود امکانات آموزشی، محیط نامناسب کلاس و عدم توجه به تفاوت های فردی دانش آموزان از عوامل موثر بر افت تحصیلی هستند. تکرار پایه به عنوان یکی از مهم ترین پیامدهای افت تحصیلی و در عین حال یکی از قوی ترین پیش بینی کننده های ترک تحصیل، نقشی کلیدی در مسیر افت تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی ایفا می کند. در مجموع، یافته های این پژوهش بر ضرورت اتخاذ رویکردی جامع، پیشگیرانه و چندبعدی در مواجهه با پدیده افت تحصیلی در دوره ابتدایی تاکید دارد و شناسایی به موقع عوامل خطر، مداخلات زودهنگام و همکاری مستمر خانواده و مدرسه را از مهم ترین راهکارهای پیشگیری از افت تحصیلی معرفی می کند.

کلیدواژه ها:

افت تحصیلی ، دوره ابتدایی ، عوامل خانوادگی ، عوامل مدرسه ای ، تکرار پایه