بررسی عوامل موثر بر موفقیت تحصیلی دانش آموزان با نیازهای ویژه در دوره متوسطه اول

پژوهش حاضر با هدف بررسی جامع عوامل موثر بر موفقیت تحصیلی دانش آموزان با نیازهای ویژه در دوره متوسطه اول انجام شده است. دانش آموزان با نیازهای ویژه، گروهی از فراگیران هستند که به دلیل وجود شرایط خاص جسمانی، حسی، ذهنی یا هیجانی، نیازمند دریافت آموزش های متناسب و حمایت های ویژه در فرایند یادگیری می باشند. دوره متوسطه اول به عنوان یکی از حساسترین مقاطع تحصیلی، با چالش های متعددی از جمله تغییرات رشدی، افزایش پیچیدگی محتوای درسی و گذر از دوره ابتدایی همراه است که برای دانش آموزان با نیازهای ویژه، این چالش ها دوچندان می شود. این پژوهش از نوع مروری نظامند بوده و با بررسی گسترده منابع علمی داخلی و خارجی منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۶ انجام گرفته است. یافته های پژوهش های متعدد نشان می دهد که موفقیت تحصیلی دانش آموزان با نیازهای ویژه در دوره متوسطه اول، تابعی از تعامل پیچیده میان عوامل فردی، آموزشی، خانوادگی و اجتماعی است. از میان عوامل فردی، خودپنداره تحصیلی، عزت نفس، انگیزش تحصیلی و راهبردهای خودتنظیمی از مهم ترین پیش بینی کننده های موفقیت تحصیلی شناسایی شده اند. در سطح عوامل آموزشی، کیفیت تدریس، بهره گیری از راهبردهای آموزشی موثر، وجود برنامه آموزشی فردی شده و استفاده از فناوری های کمک آموزشی نقش تعیین کننده ای در پیشرفت تحصیلی این دانش آموزان ایفا می کنند. همچنین، نوع Placement آموزشی (محیط آموزشی) و میزان حضور در کلاس های عادی در مقایسه با کلاس های ویژه، تاثیر معناداری بر پیامدهای تحصیلی دارد. حمایت اجتماعی از سوی خانواده، همسالان و معلمان نیز به عنوان یکی از قوی ترین عوامل حمایت کننده، به ویژه از طریق تقویت عزت نفس و ایجاد انگیزه، نقش کلیدی در موفقیت تحصیلی ایفا می کند. گذر از دوره ابتدایی به متوسطه اول، یکی از بحرانی ترین دوره ها برای این دانش آموزان است که با کاهش عملکرد تحصیلی در دروس ریاضی و زبان همراه بوده و نیازمند برنامه ریزی دقیق برای حمایت از آنان در این دوران است. در مجموع، یافته های این پژوهش بر ضرورت اتخاذ رویکردی جامع و چندبعدی در طراحی برنامه های آموزشی و حمایتی برای دانش آموزان با نیازهای ویژه در دوره متوسطه اول تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

دانش آموزان با نیازهای ویژه ، موفقیت تحصیلی ، دوره متوسطه اول ، خودپنداره تحصیلی