ارائه مدل یکپارچه زیرساخت های مدیریت شهری با تاکید بر نگهداری، بازسازی و افزایش تاب آوری پروژه های عمرانی

زیرساخت های شهری به عنوان یکی از مهم ترین سرمایه های عمومی، نقش اساسی در استمرار فعالیت های اقتصادی، اجتماعی، خدماتی و کالبدی شهرها دارند. بااین حال، فرسودگی تدریجی زیرساخت ها، افزایش هزینه های نگهداری، محدودیت منابع مالی، تغییرات اقلیمی، رشد جمعیت و افزایش شدت و فراوانی مخاطرات طبیعی و انسان ساخت، ضرورت بازنگری در شیوه های سنتی مدیریت پروژه های عمرانی را افزایش داده است. رویکردهای سنتی عمدتا بر تعمیر پس از خرابی و اجرای پروژه های جدید تمرکز دارند؛ درحالی که مدیریت نوین زیرساخت نیازمند نگرشی چرخه عمرمحور است که از مرحله ایجاد و بهره برداری دارایی تا نگهداری، ارزیابی، بازسازی، نوسازی و در نهایت جایگزینی آن را در یک نظام تصمیم گیری یکپارچه دنبال کند.پژوهش حاضر با هدف ارائه مدل یکپارچه مدیریت چرخه عمر زیرساخت های شهری و با تاکید بر نگهداری پیشگیرانه، بازسازی هدفمند و ارتقای تاب آوری پروژه های عمرانی انجام شده است. روش پژوهش از نوع توصیفی تحلیلی و کاربردی بوده و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای، بررسی ادبیات نظری و تحلیل رویکردهای نوین مدیریت دارایی های زیرساختی، مدیریت ریسک، تاب آوری شهری و فناوری های هوشمند، مولفه های اصلی مدل استخراج شده اند. مدل پیشنهادی بر شش بعد اصلی شامل پایش و ارزیابی وضعیت زیرساخت، نگهداری پیشگیرانه و پیش بینانه، بازسازی و نوسازی هدفمند، مدیریت ریسک و تاب آوری، حکمرانی یکپارچه و فناوری و داده های هوشمند استوار است.نتایج نشان می دهد که مدیریت چرخه عمر زیرساخت زمانی می تواند به افزایش کارایی و کاهش هزینه های بلندمدت منجر شود که تصمیم گیری های عمرانی از رویکرد واکنشی به رویکرد پیش نگر و داده محور تغییر کند. در این مدل، نگهداری، بازسازی و تاب آوری سه فعالیت مستقل نیستند، بلکه اجزای یک زنجیره تصمیم گیری محسوب می شوند که با پایش مستمر و ارزیابی ریسک آغاز شده و با انتخاب مناسب ترین نوع مداخله، ارتقای عملکرد و یادگیری سازمانی ادامه پیدا می کند. مدل ارائه شده می تواند مبنایی برای اولویت بندی پروژه های عمرانی، تخصیص بهینه منابع، کاهش هزینه چرخه عمر و افزایش قابلیت تداوم خدمات شهری باشد.

کلیدواژه ها:

مدیریت شهری ، زیرساخت شهری ، پروژه های عمرانی ، بازسازی ، تاب آوری شهری