طراحی معماری مدارس در راستای ارتقای سرزندگی، خلاقیت و یادگیری موثر

امروزه طراحی فضاهای آموزشی در ایران به دلیل غلبه ی مدل های سنتی و صلب، فاقد محرک های لازم برای پرورش خلاقیت و سرزندگی دانش آموزان است. این پژوهش با هدف تبیین مولفه های طراحی معماری برای ارتقای یادگیری موثر، سرزندگی و خلاقیت انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش شناسی، از نوع کیفی با رویکرد «تحلیل محتوای نظام مند قیاسی» است که طی آن با بررسی مبانی نظری و پیشینه پژوهش، شاخص های طراحی در شش مقوله اصلی دسته بندی گردیدند. یافته های پژوهش نشان می دهد که معماری مدرسه نباید صرفا به عنوان یک ظرف فیزیکی، بلکه باید به مثابه یک «بستر کنش گر» تعریف شود. مدل مفهومی ارائه شده در این تحقیق، معماری یادگیری فعال را در سه لایه ی «کالبدی» (آسایش و پایداری)، «فضایی» (انعطاف پذیری و تنوع) و «معنایی» (حس تعلق و امکان انتخاب) تبیین می کند. نتایج تحلیل ها حاکی از آن است که گذار از ساختارهای سلولی به سمت فضاهای سیال، بهره گیری از مبلمان ماژولار، ایجاد فضاهای میان مرتبه برای تامل فردی و تسهیل تعامل با طبیعت، مولفه های کلیدی در ارتقای سرزندگی خلاق و یادگیری عمیق در مدارس هستند. در پایان، پیشنهادهایی جهت اصلاح ضوابط طراحی مدارس و بهره گیری از معماری مشارکت جو ارائه شده است که می تواند به عنوان الگویی راهبردی برای بازنگری در طراحی فضاهای آموزشی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

معماری مدرسه ، سرزندگی ، خلاقیت ، یادگیری موثر ، بستر کنش گر ، فضای آموزشی فعال.