نقش زیرساخت های سبز در کاهش جزایر حرارتی شهری: مطالعه موردی شیراز با استفاده از سنجش از دور

پدیده جزیره حرارتی شهری، که به افزایش محسوس دمای مناطق شهری نسبت به حومه پیرامونی اطلاق می شود، یکی از مهم ترین چالش های اقلیمی کلان شهرهای واقع در اقلیم های خشک و نیمه خشک، از جمله شیراز، محسوب می شود. توسعه شتابان شهری، کاهش پوشش گیاهی و گسترش سطوح نفوذناپذیر طی دهه های اخیر، تعادل انرژی سطح زمین در شیراز را به طور بنیادین تغییر داده و به تشدید ناهمگونی مکانی-زمانی دمای سطح زمین در سطح شهر منجر شده است. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی نقش زیرساخت های سبز شهری در کاهش شدت این پدیده در شیراز، با استفاده از داده های سنجش از دور، است. این مقاله با هدف تبیین رابطه میان توزیع مکانی پوشش گیاهی شهری و الگوی دمای سطح زمین، و شناسایی الگوهای موثر توسعه زیرساخت سبز برای کاهش تنش حرارتی شهری انجام شده است. مبانی نظری پژوهش بر پایه نظریه بنیادین موازنه انرژی جزیره حرارتی شهری، ادبیات خدمات تعدیل اقلیمی زیرساخت سبز، و مدل های سنجش از دور دمای سطح زمین بنا شده است. روش تحقیق مورد استفاده، رویکرد مروری-تطبیقی برای تحلیل و تلفیق یافته های مطالعات تجربی موجود، به ویژه مطالعات موردی متعدد انجام شده در شهر شیراز با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست، است. یافته های پژوهش نشان می دهد که کاهش پوشش گیاهی و گسترش سطوح ساخته شده در شیراز طی دهه های اخیر، با افزایش قابل توجه و مستند میانگین دمای سطح زمین همراه بوده است، و مناطقی با تراکم بالاتر پوشش گیاهی، به طور نظام مند دمای سطح پایین تری نسبت به مناطق مجاور فاقد پوشش گیاهی نشان می دهند. علاوه بر این، یافته ها نشان می دهد که نه تنها مساحت، بلکه الگوی مکانی و پیکربندی فضایی پوشش گیاهی، نقش تعیین کننده ای در میزان اثربخشی خنک سازی آن ایفا می کند. مقاله در پایان چارچوبی عملیاتی برای توسعه هدفمند زیرساخت سبز در راستای کاهش جزیره حرارتی شهری شیراز پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

جزیره حرارتی شهری ، زیرساخت سبز ، سنجش از دور ، دمای سطح زمین ، شیراز.