مروری بر نقش مدیریت شهری در توسعه شهرهای انسان محور

رشد شتابان شهرنشینی، افزایش فشار بر زیرساخت ها، نابرابری اجتماعی و چالش های زیست محیطی، ضرورت بازنگری در رویکردهای مدیریت شهری را دوچندان کرده است. پژوهش حاضر با هدف مروری بر نقش مدیریت شهری در توسعه شهرهای انسان محور و با استفاده از روش مرور کتابخانه ای (مرور روایتی) بر روی مقالات منتخب از پایگاه های معتبر علمی در بازه زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که ادبیات این حوزه از نگاه صرفا فناوری محور به شهر هوشمند، به سوی رویکردی انسان محور، مشارکتی و زمینه مند تحول یافته است. در این چارچوب، فناوری نه به عنوان هدف نهایی، بلکه به عنوان ابزاری تسهیل گر در خدمت ارتقای کیفیت زندگی، رفاه، شمول اجتماعی و پایداری شهری تعریف می شود. یافته ها همچنین نشان می دهد که حکمرانی یکپارچه و مشارکت واقعی شهروندان، از مهم ترین ارکان تحقق شهر انسان محور هستند؛ با این حال، بیشتر سامانه های مشارکتی موجود، شهروندان را همچنان به عنوان منبع داده می بینند، نه شریک تصمیم گیری. چالش های اجرایی نظیر حریم خصوصی و امنیت داده، شکاف دیجیتال، موانع بوروکراتیک و ضعف ظرفیت نهادی، از موانع اصلی تحقق این الگو هستند. نتیجه گیری مقاله بر لزوم گذار از رویکردهای بخشی و سلسله مراتبی به سوی الگوهای یکپارچه، چندسطحی و مشارکتی تاکید دارد و پیشنهاد می کند که مدیریت شهری باید با تقویت ظرفیت نهادی، توانمندسازی شهروندان، و توجه به عدالت و شمول، نقش خود را از اداره گر خدمات به تنظیم گر، هماهنگ ساز و مترجم نیازهای انسانی به سیاست و عمل ارتقا دهد.

کلیدواژه ها:

شهر انسان محور ، مدیریت شهری ، حکمرانی یکپارچه ، مشارکت شهروندی.