بازآفرینی پایدار بافت های فرسوده شهری با رویکرد TOD (توسعه حمل ونقل محور): واکاوی چالش های حقوقی-مدیریتی و نقش شهرداری در تامین منابع مالی

بافت های فرسوده شهری در کلان شهرهای ایران با چالش های متعددی از جمله ناپایداری کالبدی، محرومیت اجتماعی-اقتصادی، و دسترسی محدود به خدمات شهری مواجه هستند. این مقاله با هدف ارائه چارچوبی برای بازآفرینی پایدار این بافت ها با رویکرد توسعه حمل ونقل محور (TOD)، به واکاوی چالش های حقوقی-مدیریتی و نقش شهرداری در تامین منابع مالی می پردازد. روش تحقیق این مطالعه، ترکیبی از رویکرد کیفی (تحلیل اسنادی و مصاحبه با خبرگان) و روش کمی (تحلیل SWOT) است که داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، اسناد طرح های بازآفرینی شهری، و مصاحبه با ۲۰ نفر از خبرگان حوزه شهرسازی، حقوق شهری، و مدیریت مالی شهرداری ها جمع آوری شد. یافته ها نشان می دهد که چالش های حقوقی شامل «عدم شفافیت مالکیت اراضی»، «تضاد قوانین ملی و محلی»، و «پیچیدگی فرآیندهای اخذ مجوز» در صدر موانع بازآفرینی قرار دارند. همچنین، چالش های مدیریتی مانند «عدم هماهنگی بین نهادی»، «کمبود نیروی متخصص»، و «ضعف در مدیریت پروژه» از موانع کلیدی شناسایی شدند. در حوزه تامین مالی، نتایج تحلیل SWOT حاکی از آن است که راهبردهای «استفاده از ابزارهای نوین مالی مانند اوراق مشارکت»، «جذب سرمایه گذاری خصوصی از طریق مشارکت عمومی-خصوصی»، و «بهره گیری از ارزش افزایی اراضی ناشی از توسعه حمل ونقل عمومی» به عنوان اولویت های اصلی تامین منابع مالی هستند. این پژوهش نشان می دهد که تلفیق رویکرد TOD با بازآفرینی بافت های فرسوده نه تنها پایداری کالبدی و اجتماعی را ارتقا می دهد، بلکه از طریق افزایش دسترسی به حمل ونقل عمومی، وابستگی به خودروی شخصی را کاهش و کیفیت زندگی ساکنان را بهبود می بخشد. در پایان، راهبردهای عملیاتی برای شهرداری ها و سیاست گذاران شهری در راستای تسهیل بازآفرینی پایدار ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، توسعه حمل ونقل محور (TOD) ، بافت فرسوده ، تامین مالی ، چالش های حقوقی-مدیریتی.