حکمرانی هوشمند شهری و نقش کلان داده ها در تصمیم گیری و سیاست گذاری شهری

رشد سریع شهرنشینی، افزایش پیچیدگی مسائل شهری و گسترش فناوری های دیجیتال، شیوه های سنتی مدیریت و برنامه ریزی شهری را با چالش های جدی مواجه کرده است. شهرهای امروز با مسائلی همچون افزایش ترافیک، آلودگی هوا، مصرف بالای انرژی، فشار بر زیرساخت ها، تغییرات اقلیمی، افزایش تقاضا برای خدمات عمومی و ضرورت مشارکت بیشتر شهروندان روبه رو هستند. در چنین شرایطی، حکمرانی هوشمند شهری به عنوان رویکردی نوین تلاش می کند با استفاده از فناوری های دیجیتال، داده های شهری و ظرفیت مشارکت ذی نفعان، فرایند تصمیم گیری و سیاست گذاری را کارآمدتر، شفاف تر، پاسخ گوتر و مبتنی بر شواهد کند.یکی از مهم ترین پایه های حکمرانی هوشمند، کلان داده های شهری است. امروزه داده های گسترده ای از طریق حسگرهای شهری، اینترنت اشیا، سامانه های حمل ونقل، دوربین ها، شبکه های اجتماعی، سامانه های خدمات شهری، داده های مکانی و اپلیکیشن های مختلف تولید می شود. ارزش این داده ها صرفا در حجم زیاد آنها نیست، بلکه در امکان تحلیل هم زمان، کشف الگوهای پنهان، پیش بینی روندها و تبدیل اطلاعات خام به دانش قابل استفاده برای تصمیم گیران شهری است. سازمان همکاری و توسعه اقتصادی تاکید می کند که داده باید در خدمت اهداف سیاستی و توسعه شهری قرار گیرد و نباید خود داده و فناوری به هدف نهایی تبدیل شود.این مقاله با رویکردی تحلیلی، به بررسی مفهوم حکمرانی هوشمند شهری، جایگاه کلان داده در مدیریت شهر، کاربرد داده های بزرگ در تصمیم گیری و سیاست گذاری، ظرفیت های هوش مصنوعی و تحلیل پیش بینانه و همچنین چالش های مرتبط با حریم خصوصی، امنیت، کیفیت داده، سوگیری الگوریتمی و شکاف دیجیتال می پردازد. در ادامه نیز الگویی برای استقرار حکمرانی هوشمند و داده محور در شهرها ارائه شده و ظرفیت ها و چالش های به کارگیری این رویکرد در شهرهای ایران، به ویژه تهران، مورد توجه قرار می گیرد. یافته های مقاله نشان می دهد که تحقق حکمرانی هوشمند صرفا با خرید تجهیزات و ایجاد سامانه های دیجیتال امکان پذیر نیست، بلکه نیازمند تحول نهادی، ایجاد زیرساخت داده، هماهنگی میان سازمان ها، ارتقای سواد داده، تنظیم گری مناسب و مشارکت واقعی شهروندان است.

کلیدواژه ها:

حکمرانی هوشمند شهری ، کلان داده ، شهر هوشمند ، تصمیم گیری شهری ، سیاست گذاری شهری ، هوش مصنوعی ، داده محوری ، مدیریت شهری.