تحلیلی بر ظرفیت تحول دولت و آینده شهر؛ شناسایی پیشران های نهادی و سازمانی موثر بر شکل گیری مدیریت شهری نوین

تحولات شتابان اقتصادی، اجتماعی، فناورانه و زیست محیطی، مدیریت شهری را با مسائل پیچیده ای مواجه ساخته است که پاسخگویی به آنها با اتکا به الگوهای سنتی و سلسله مراتبی مدیریت عمومی دشوار است. در چنین شرایطی، آینده مدیریت شهری بیش از آنکه به توسعه صرف فناوری وابسته باشد، به ظرفیت نهادهای عمومی برای تشخیص تغییر، یادگیری، نوآوری، هماهنگی، بسیج منابع و بازطراحی ساختارها و فرایندهای مدیریتی وابسته است. از این منظر، مفهوم «ظرفیت تحول» به عنوان یکی از قابلیت های راهبردی دولت و نهادهای عمومی، می تواند چارچوب مناسبی برای تحلیل گذار از مدیریت شهری سنتی به مدیریت شهری نوین فراهم آورد.هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل پیشران های نهادی و سازمانی موثر بر شکل گیری ظرفیت تحول دولت و تبیین نقش آن در آینده مدیریت شهری است. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه ادبیات نظری و پژوهش های مرتبط با ظرفیت دولت، ظرفیت نهادی، ظرفیت سازمانی، تحول سازمانی، حکمرانی شهری، حکمرانی شبکه ای و مدیریت تحول است. یافته های تحلیلی نشان می دهد که ظرفیت تحول شهری حاصل عملکرد یک عامل منفرد نیست، بلکه از تعامل میان مجموعه ای از ظرفیت های نهادی و سازمانی شکل می گیرد. در سطح نهادی، انعطاف پذیری قوانین، هماهنگی بین سازمانی، ظرفیت سیاست گذاری، ثبات نهادی و ظرفیت مالی از عوامل اساسی محسوب می شوند. در سطح سازمانی نیز رهبری تحول آفرین، سرمایه انسانی، فرهنگ یادگیرنده، ساختار منعطف، ظرفیت نوآوری و یادگیری سازمانی نقش تعیین کننده دارند. همچنین ظرفیت داده و فناوری، حکمرانی شبکه ای، مشارکت شهروندی و آینده نگری، ظرفیت تحول را به قابلیت های آینده محور پیوند می دهند. نتایج نشان می دهد که مدیریت شهری آینده باید از الگوی «مدیریت اداری شهر» به سمت «حکمرانی تحول آفرین شهری» حرکت کند؛ الگویی که در آن سازمان شهری نه صرفا مجری مقررات، بلکه نهادی یادگیرنده، نوآور، داده محور، مشارکت پذیر و قادر به بازآفرینی مستمر خود است.

کلیدواژه ها:

ظرفیت دولت ، مدیریت شهری ، ظرفیت نهادی ، حکمرانی شهری ، مدیریت شهری نوین ، حکمرانی تحول آفرین.