بررسی نظام تصمیم گیری در مدیریت شهری با رویکرد مدیریت تحول و گذار از سلسله مراتبی به حکمرانی مشارکتی

نظام تصمیم گیری در مدیریت شهری یکی از مهم ترین مولفه های تعیین کننده کیفیت حکمرانی، کارآمدی سازمانی، رضایت شهروندان و تحقق توسعه پایدار شهری است. پیچیده تر شدن مسائل شهری، افزایش تنوع ذی نفعان، گسترش فناوری های دیجیتال، افزایش مطالبات اجتماعی و ضرورت پاسخگویی نهادهای عمومی موجب شده است که الگوهای سنتی تصمیم گیری مبتنی بر سلسله مراتب اداری، تمرکز اختیار و انتقال یک سویه تصمیم از بالا به پایین، با محدودیت های جدی مواجه شوند. در این شرایط، گذار از مدیریت شهری سنتی به حکمرانی شهری مشارکتی صرفا به معنای افزایش حضور شهروندان در برخی جلسات یا نظرسنجی ها نیست، بلکه نوعی تحول نهادی و مدیریتی است که منطق تولید، توزیع و اعمال قدرت در فرایند تصمیم گیری شهری را تغییر می دهد. حکمرانی مشارکتی بر تعامل مستمر میان شهرداری، شوراهای شهری، دستگاه های دولتی، بخش خصوصی، سازمان های مردم نهاد، نخبگان، گروه های اجتماعی و شهروندان استوار است و تلاش می کند دانش و ظرفیت پراکنده موجود در جامعه را وارد فرایند سیاست گذاری و تصمیم گیری کند.پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی توصیفی و با استفاده از مطالعه اسنادی و مرور ادبیات نظری، به بررسی تحول نظام تصمیم گیری در مدیریت شهری از ساختارهای سلسله مراتبی به سمت حکمرانی مشارکتی می پردازد. یافته های تحلیلی پژوهش نشان می دهد که مهم ترین موانع این گذار عبارت اند از تمرکزگرایی، مقاومت سازمانی، فرهنگ اداری سنتی، ضعف اعتماد متقابل، ابهام در تقسیم مسئولیت ها، فقدان سازوکارهای پایدار مشارکت، نابرابری در دسترسی به اطلاعات و ضعف ظرفیت نهادی. در مقابل، توسعه حکمرانی مشارکتی نیازمند اصلاح ساختارهای سازمانی، بازتعریف نقش مدیران شهری، توسعه ظرفیت های نهادی، شفافیت اطلاعات، تقویت سرمایه اجتماعی، استفاده از فناوری های دیجیتال و ایجاد سازوکارهای رسمی برای مشارکت ذی نفعان است. بر این اساس، مقاله مدلی مفهومی برای گذار از تصمیم گیری سلسله مراتبی به تصمیم گیری مشارکتی ارائه می کند که در آن مدیریت تحول به عنوان موتور تغییر، حکمرانی مشارکتی به عنوان الگوی جدید و داده، فناوری، اعتماد و یادگیری سازمانی به عنوان زیرساخت های اصلی تحول در نظر گرفته می شوند.

کلیدواژه ها:

مدیریت شهری ، نظام تصمیم گیری ، مدیریت تحول ، حکمرانی مشارکتی ، حکمرانی شهری ، تصمیم گیری سلسله مراتبی ، مشارکت شهروندی ، حکمرانی شبکه ای.