تحلیل داستان «زال و سیمرغ» بر اساس نظریه روایت شناسانه اچ. پورتر ابوت

داستان زال و سیمرغ از مهم ترین روایت های اسطوره ای شاهنامه است که در لایه های درونی خود، مفاهیم اخلاقی، تربیتی و عرفانی ژرفی را پنهان دارد. این پژوهش با تکیه بر نظریه روایت شناسی اچ. پورتر ابوت و سه شیوه ی خوانش قصدگرا، نشان یاب و اقتباسی، به تحلیل ساختار و معنا در این داستان می پردازد. نتایج نشان می دهد که در خوانش قصدگرا، فردوسی با هدفی آگاهانه، پیام هایی چون خردگرایی، پذیرش تفاوت و تربیت اخلاقی را در قالب روایت می گنجاند. در خوانش نشان یاب، نشانه هایی همچون پرواز سیمرغ، سفیدی موی زال و رابطه ی میان انسان و نیروهای برتر، نماد تعالی روح و هدایت الهی اند. در خوانش اقتباسی نیز، فردوسی با الهام از اسطوره های کهن ایرانی، روایتی تازه و اخلاق محور می آفریند که در آن سیمرغ از موجودی افسانه ای به مرشد و راهنمای معنوی تبدیل می شود. این بررسی نشان می دهد که فردوسی در داستان زال و سیمرغ، با تلفیق اسطوره، اخلاق و خرد، روایتی چندلایه و پویا خلق کرده است.

کلیدواژه ها:

شاهنامه ، زال و سیمرغ ، روایت شناسی ، اچ. پورتر ابوت ، خوانش قصدگرا ، خوانش نشان یاب ، خوانش اقتباسی