بررسی فعل در شعر منوچهر آتشی

منوچهر آتشی از شیوه های گوناگونی برای ادبی کردن زبان شعر خود بهره گرفته است. یکی از مهم ترین شگردهای او در ارتقای زبان عادی به زبان ادبی، کاربرد خلاق وجوه فعل و نقش های معنایی و نحوی متنوع آن ها است. وجه فعل از مقوله های نحوی معنایی زبان به شمار می رود و بازتاب دهنده نگرش و موضع گوینده نسبت به محتوای گفتار یا عمل بیان شده است. در واقع، وجه فعل صورتی از ساختار دستوری است که بر اساس چگونگی بیان مفهوم خود، می تواند وقوع کاری را به صورت قطعی و واقعی (وجه اخباری)، محتمل و ذهنی (وجه التزامی)، یا دستوری و الزامی (وجه امری) نشان دهد.این پژوهش باتکیه بر بررسی نظام فعلی در اشعار منوچهر آتشی نشان می دهد که شاعر با بهره گیری از نقش های گوناگون وجه التزامی از جمله نقش های دعایی، التماسی و هشداری توانسته است به زبان شعر خود ظرافت، عاطفه و تعلیق معنایی ببخشد. با این همه، نتایج تحقیق حاکی از آن است که کاربرد وجه اخباری در مقایسه با وجه التزامی و امری در اشعار آتشی بسامد بیشتری دارد و این امر با گرایش او به بیان عینی و گزارش گرانه از واقعیت های زندگی جنوب هماهنگ است.علاوه بر این، استفاده از شکل های کهن افعال در شعر آتشی نمود چشمگیری دارد؛ شگردی که از یک سو ریشه در آشنایی عمیق شاعر با زبان و ادب کهن فارسی دارد و از سوی دیگر، به آثار او جلوه ای اسطوره ای و حماسی می بخشد.

کلیدواژه ها:

دستور زبان ، فعل ، شعر ، منوچهر آتشی