بررسی نقش موثر مدیریت شهری در توسعه حمل ونقل عمومی پاک و در ارتقای پایداری و زیست پذیری شهری

گسترش شهرنشینی، افزایش جمعیت شهری، توسعه پراکنده سکونتگاه ها و وابستگی روزافزون شهروندان به خودروهای شخصی، نظام حمل ونقل شهری را با مجموعه ای از چالش های اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و فضایی مواجه ساخته است. آلودگی هوا، انتشار گازهای گلخانه ای، مصرف سوخت های فسیلی، ازدحام ترافیکی، آلودگی صوتی، اتلاف زمان، افزایش هزینه های خانوار و نابرابری در دسترسی به خدمات و فرصت های شهری، از مهم ترین پیامدهای الگوی خودرو محور توسعه شهری به شمار می روند. در چنین شرایطی، توسعه حمل ونقل عمومی پاک می تواند یکی از راهبردهای اساسی برای گذار از الگوی خودرو محور به شهری پایدار، کم کربن، عادلانه و زیست پذیر باشد. با این حال، تحقق این هدف صرفا از طریق جایگزینی ناوگان فرسوده با وسایل نقلیه برقی یا کم انتشار امکان پذیر نیست، بلکه به ظرفیت سیاست گذاری، برنامه ریزی، تامین مالی، حکمرانی، زیرساخت، فناوری و مشارکت اجتماعی مدیریت شهری وابسته است.هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش موثر مدیریت شهری در توسعه حمل ونقل عمومی پاک و تحلیل آثار آن بر پایداری و زیست پذیری شهری است. پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی و بر مبنای مطالعه ادبیات نظری و پژوهش های مرتبط با مدیریت شهری، حمل ونقل پایدار، توسعه کم کربن، عدالت فضایی، توسعه حمل ونقل محور و زیست پذیری شهری انجام شده است. در چارچوب پیشنهادی پژوهش، مدیریت شهری از طریق سیاست گذاری، برنامه ریزی یکپارچه، تامین مالی، نوسازی ناوگان، توسعه زیرساخت، هوشمندسازی، یکپارچه سازی مدهای حمل ونقل، تنظیم گری و مشارکت شهروندی بر توسعه حمل ونقل عمومی پاک اثر می گذارد. حمل ونقل عمومی پاک نیز از طریق کاهش آلایندگی، افزایش دسترسی، کاهش هزینه و زمان سفر، ارتقای عدالت فضایی، کاهش وابستگی به خودرو و بهبود کیفیت فضای شهری، زمینه ارتقای پایداری و زیست پذیری شهری را فراهم می کند.نتایج تحلیلی پژوهش نشان می دهد که مهم ترین مسئله در توسعه حمل ونقل عمومی پاک، فقدان فناوری نیست، بلکه ضعف در حکمرانی و مدیریت یکپارچه است. همچنین توسعه حمل ونقل پاک زمانی می تواند به بهبود واقعی کیفیت زندگی منجر شود که با برنامه ریزی کاربری زمین، سیاست مسکن، مدیریت تقاضای سفر، توسعه پیاده مداری و عدالت فضایی همراه باشد. بر این اساس، مقاله مدلی مفهومی ارائه می دهد که در آن ظرفیت مدیریت شهری، متغیر محرک توسعه حمل ونقل عمومی پاک و حمل ونقل پاک، متغیر واسطه ای میان مدیریت شهری و پیامدهای پایداری و زیست پذیری شهری محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

مدیریت شهری ، حمل ونقل عمومی پاک ، حمل ونقل پایدار ، پایداری شهری ، زیست پذیری شهری ، توسعه حمل ونقل محور.