ابعاد عدالت اقلیمی و حقوق شهروندی در دسترسی به انرژی پاک از طریق برنامه های انرژی خورشیدی محله محور

گذار عادلانه به انرژی های تجدیدپذیر و کاهش ردپای کربن، نیازمند بازتعریف الگوهای سنتی حکمرانی انرژی بر پایه عدالت اقلیمی و حقوق شهروندی است. در دهه های اخیر، برنامه های انرژی خورشیدی محله محور به عنوان یکی از راهبردهای تحول آفرین در تمرکززدایی از تولید انرژی و توانمندسازی جوامع محلی مطرح شده اند؛ با این حال، نابرابری در دسترسی به این فناوری ها چالش های نوینی در حوزه عدالت اجتماعی پدید آورده است. هدف این پژوهش مروری، شناسایی، تحلیل و اولویت بندی ابعاد عدالت اقلیمی (توزیعی، رویه ای و بازشناختی) و مولفه های حقوق شهروندی در دسترسی به برنامه های خورشیدی محله محور است. روش پژوهش مبتنی بر مرور نظام مند ادبیات و سنتز کیفی اسناد و متون پژوهشی معتبر ملی و بین المللی در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ میلادی است. یافته ها نشان می دهد که موانع دسترسی به انرژی خورشیدی صرفا فنی و مالی نبوده، بلکه تحت تاثیر نابرابری های نهادی، مالکیت مسکن، کمبود سازوکارهای مشارکت مدنی و فقر اطلاعاتی تشدید می گردند. نتایج حاصل از سنتز مطالعات بیانگر آن است که اجرای عدالت اقلیمی مستلزم بازنگری در سیاست های حمایتی، ارائه مدل های مالی مشارکتی (نظیر نیروگاه های خورشیدی اشتراکی)، تضمین حق دسترسی برابر به شبکه و تقویت نهادهای محلی است. برنامه های خورشیدی محله محور در صورت طراحی مبتنی بر حقوق شهروندی، نه تنها به کاهش فقر انرژی و افزایش تاب آوری اقلیمی منجر می شوند، بلکه بستر تحقق دموکراسی انرژی و شهروندی زیست محیطی فعال را فراهم می سازند. این پژوهش چارچوبی راهبردی برای سیاست گذاران حوزه انرژی و برنامه ریزان شهری جهت تلفیق اهداف پایداری اقلیمی با برابری اجتماعی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

عدالت اقلیمی ، حقوق شهروندی ، انرژی خورشیدی محله محور ، فقر انرژی.