نقش سرمایه اجتماعی و اعتماد شهروندی مبنای حکمرانی موثر و کارآمد در مدیریت شهری

تحولات اجتماعی، اقتصادی، نهادی و فناورانه شهرهای معاصر موجب شده است مدیریت شهری با مجموعه ای از مسائل پیچیده و چندبعدی مواجه شود که حل آنها صرفا از طریق سازوکارهای اداری، سلسله مراتبی و بوروکراتیک امکان پذیر نیست. در این شرایط، گذار از مدیریت شهری سنتی به حکمرانی شهری، مستلزم شکل گیری روابطی مبتنی بر اعتماد، مشارکت، همکاری و مسئولیت پذیری میان شهروندان، نهادهای عمومی، بخش خصوصی و جامعه مدنی است. در این میان، سرمایه اجتماعی و اعتماد شهروندی از مهم ترین ظرفیت های ناملموس حکمرانی محسوب می شوند که می توانند بر مشروعیت، کارآمدی، پاسخگویی و اثربخشی مدیریت شهری تاثیر بگذارند. سرمایه اجتماعی از طریق شبکه های اجتماعی، هنجارهای همکاری، اعتماد متقابل و ظرفیت اقدام جمعی، زمینه کاهش هزینه های تعامل و افزایش توان جامعه برای حل مسائل مشترک را فراهم می سازد؛ در حالی که اعتماد شهروندی با افزایش پذیرش تصمیمات عمومی، مشروعیت سیاست های شهری و تمایل شهروندان به مشارکت، ظرفیت اجرایی نهادهای شهری را تقویت می کند.پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش سرمایه اجتماعی و اعتماد شهروندی در تحقق حکمرانی موثر و کارآمد شهری و ارائه چارچوبی تحلیلی برای تقویت این رابطه انجام شده است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی و تحلیل ادبیات نظری و پژوهشی مرتبط است. یافته های پژوهش نشان می دهد که سرمایه اجتماعی و اعتماد شهروندی رابطه ای دوسویه و تقویت کننده با حکمرانی شهری دارند. از یک سو، شبکه های اجتماعی، مشارکت مدنی و هنجارهای همکاری زمینه تولید اعتماد را فراهم می کنند و از سوی دیگر، عملکرد شفاف، پاسخگو، عادلانه و قابل اتکای مدیریت شهری موجب بازتولید اعتماد و سرمایه اجتماعی می شود. تحلیل پژوهش نشان می دهد که شفافیت، پاسخگویی، عدالت فضایی، کیفیت خدمات، مشارکت واقعی، ارتباطات دوسویه و قابلیت پاسخگویی به نیازهای شهروندان مهم ترین سازوکارهای تبدیل سرمایه اجتماعی به ظرفیت حکمرانی هستند. در نهایت، مدل «حکمرانی شهری مبتنی بر سرمایه اجتماعی و اعتماد شهروندی» ارائه شده است که بر اساس آن، سرمایه اجتماعی و اعتماد از طریق سازوکارهای نهادی و مدیریتی به افزایش مشروعیت، مشارکت، همکاری، کارآمدی و رضایت شهروندان منجر شده و این پیامدها نیز مجددا سرمایه اجتماعی و اعتماد را تقویت می کنند.

کلیدواژه ها:

سرمایه اجتماعی ، اعتماد شهروندی ، حکمرانی شهری ، مدیریت شهری ، مشارکت شهروندی ، پاسخگویی ، کارآمدی شهری.