گذار از مدیریت شهری سنتی به حکمرانی هوشمند در عصر تحول دیجیتال؛ ارائه چارچوبی یکپارچه برای بازطراحی فرآیندها، ساختارها و خدمات شهری

تحول دیجیتال یکی از مهم ترین تغییرات پارادایمی در نظام های مدیریت عمومی و شهری در دهه های اخیر به شمار می رود. گسترش فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی، اینترنت اشیا، هوش مصنوعی، کلان داده، رایانش ابری، سامانه های اطلاعات جغرافیایی، پلتفرم های دیجیتال و دوقلوهای دیجیتال موجب شده است که الگوهای سنتی اداره شهر با محدودیت های جدی مواجه شوند. در مدیریت سنتی، فرایندهای تصمیم گیری عمدتا متمرکز، سلسله مراتبی و مبتنی بر اطلاعات پراکنده و بعضا غیرهمزمان هستند؛ درحالی که حکمرانی هوشمند بر داده محوری، یکپارچگی سازمانی، مشارکت شهروندی، شفافیت، پاسخگویی، پیش بینی پذیری و استفاده هدفمند از فناوری استوار است. بااین حال، گذار از مدیریت سنتی به حکمرانی هوشمند را نمی توان صرفا با خرید تجهیزات یا ایجاد سامانه های الکترونیکی محقق ساخت. این گذار نیازمند بازطراحی ساختارهای سازمانی، اصلاح فرایندهای اداری، ایجاد نظام حکمرانی داده، ارتقای سرمایه انسانی، بازنگری قوانین و مقررات، توسعه زیرساخت های دیجیتال، افزایش امنیت سایبری و تقویت مشارکت شهروندان است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی و بر پایه مطالعات اسنادی، ادبیات علمی و تحلیل روندهای نوین مدیریت شهری، ضمن تبیین مفهوم تحول دیجیتال، تفاوت آن با دیجیتالی سازی و هوشمندسازی را بررسی کرده و مهم ترین چالش های گذار از مدیریت سنتی به حکمرانی هوشمند را تحلیل می کند. در ادامه، یک چارچوب یکپارچه شامل شش مولفه اصلی شامل تحول نهادی و سازمانی، زیرساخت و معماری دیجیتال، حکمرانی داده، سرمایه انسانی و فرهنگ سازمانی، شهروندمداری و مشارکت دیجیتال و حکمرانی اخلاقی و امنیتی پیشنهاد می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که موفقیت تحول دیجیتال شهری زمانی امکان پذیر است که فناوری از یک ابزار پشتیبان به بخشی از منطق حکمرانی تبدیل شود و تمام فرایندهای تصمیم گیری، ارائه خدمات و تعامل با شهروندان بر اساس آن بازطراحی شوند. بنابراین، شهر هوشمند بیش از آنکه محصول تجهیزات فناورانه باشد، حاصل تحول در شیوه اندیشیدن، تصمیم گیری و اداره شهر است.

کلیدواژه ها:

تحول دیجیتال ، مدیریت شهری ، شهر هوشمند ، حکمرانی داده ، خدمات دیجیتال ، مشارکت شهروندی.