ارائه مدل یکپارچه بازآفرینی فضاهای شهری با رویکرد گردشگری محور؛ تلفیقی در عمران مدیریت شهری

فضاهای شهری کم استفاده، متروک و فاقد عملکرد موثر، از جمله ظرفیت های پنهان شهرها هستند که در صورت تداوم وضعیت موجود، می توانند به کانون های افت کیفیت محیطی، کاهش امنیت، کاهش ارزش اقتصادی و گسست اجتماعی تبدیل شوند. در مقابل، همین فضاها در صورت شناسایی صحیح ظرفیت های کالبدی، تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی، قابلیت آن را دارند که از یک فضای کم فعالیت به یک مقصد شهری پویا و تجربه محور تبدیل شوند. مسئله اساسی آن است که بسیاری از برنامه های بازآفرینی شهری، عمدتا بر اصلاح کالبد و زیرساخت متمرکز شده و ظرفیت گردشگری، اقتصاد تجربه، هویت مکانی و مشارکت جامعه محلی را به صورت همزمان در فرآیند بازآفرینی وارد نمی کنند. پژوهش حاضر با هدف ارائه یک مدل یکپارچه برای بازآفرینی فضاهای شهری کم استفاده با رویکرد گردشگری محور انجام شده است. رویکرد پژوهش، کاربردی و توسعه ای و روش آن مبتنی بر مطالعه اسنادی، تحلیل مفهومی و تلفیق ادبیات مرتبط با بازآفرینی شهری، گردشگری شهری، اقتصاد تجربه، مدیریت شهری، بازاستفاده سازگار، هویت مکانی و مشارکت اجتماعی است. بر اساس تحلیل انجام شده، مدل پیشنهادی بر شش بعد اصلی شامل «حکمرانی و مدیریت شهری»، «کالبد و عمران»، «هویت و روایت مکانی»، «تجربه گردشگری»، «اقتصاد و سرمایه گذاری» و «جامعه محلی و پایداری» استوار است. در این مدل، فرآیند بازآفرینی از شناسایی و ارزیابی فضای کم استفاده آغاز شده، سپس با برنامه ریزی یکپارچه، مداخله عمرانی هوشمند، احیای هویت، طراحی تجربه گردشگری، فعال سازی اقتصاد محلی و مشارکت ذی نفعان ادامه یافته و در نهایت از طریق پایش و بازتنظیم مستمر تکمیل می شود. نوآوری اصلی پژوهش در نگاه به فضای کم استفاده نه صرفا به عنوان یک مسئله کالبدی، بلکه به عنوان «ظرفیت خام تولید مکان، تجربه و ارزش شهری» است. مدل پیشنهادی می تواند مبنایی برای سیاست گذاری مدیریت شهری، اولویت بندی پروژه های عمرانی، جذب سرمایه گذاری و توسعه گردشگری پایدار شهری قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

فضای شهری ، گردشگری شهری ، مدیریت شهری ، عمران شهری ، توسعه پایدار.