نقش مدیریت شهری در گذار به شهر کم کربن؛ راهکارهای تحقق شهر پایدار و سازگار با محیط زیست

تغییرات اقلیمی، افزایش مصرف انرژی، وابستگی گسترده شهرها به سوخت های فسیلی، توسعه پراکنده شهری، رشد استفاده از خودروهای شخصی، مصرف بالای انرژی در ساختمان ها و افزایش تولید پسماند، شهرها را به یکی از مهم ترین کانون های انتشار گازهای گلخانه ای و در عین حال یکی از آسیب پذیرترین عرصه ها در برابر پیامدهای تغییر اقلیم تبدیل کرده است. بر همین اساس، گذار به شهر کم کربن دیگر صرفا یک موضوع زیست محیطی نیست، بلکه به مسئله ای راهبردی در مدیریت شهری، برنامه ریزی فضایی، حکمرانی، اقتصاد شهری و سیاست گذاری عمومی تبدیل شده است. شهر کم کربن شهری است که در آن ساختار فضایی، نظام حمل ونقل، مصرف انرژی، ساختمان ها، مدیریت پسماند، زیرساخت های سبز، الگوی مصرف و رفتار شهروندی در جهت کاهش انتشار گازهای گلخانه ای، افزایش بهره وری منابع و ارتقای تاب آوری سازمان دهی می شوند.هدف پژوهش حاضر، تحلیل نقش مدیریت شهری در گذار به شهر کم کربن و ارائه چارچوبی راهبردی برای تحقق شهر پایدار و سازگار با محیط زیست است. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی و تحلیل ادبیات علمی و سیاستی است. یافته ها نشان می دهد که تحقق شهر کم کربن به مجموعه ای از اقدامات هماهنگ در حوزه های حکمرانی اقلیمی، برنامه ریزی فضایی، حمل ونقل پایدار، انرژی و ساختمان، زیرساخت سبز، مدیریت آب، اقتصاد چرخشی، فناوری، تامین مالی و مشارکت شهروندی نیاز دارد. در این میان، مدیریت شهری باید از نقش سنتی ارائه دهنده خدمات به نهادی راهبردی، تنظیم گر، هماهنگ کننده و تحول آفرین تبدیل شود. تحلیل پژوهش همچنین نشان می دهد که در شرایط ایران، ضعف سیاست گذاری یکپارچه، محدودیت منابع مالی، الگوی نامناسب کاربری زمین، پایین بودن جذابیت برخی گزینه های حمل ونقل پاک، ضعف آگاهی عمومی و کمبود سرمایه گذاری در فناوری های انرژی از مهم ترین موانع گذار هستند. بر اساس یافته های پژوهش، چارچوب پیشنهادی بر هفت محور اصلی شامل حکمرانی اقلیمی، برنامه ریزی فضایی، حمل ونقل پایدار، انرژی و ساختمان، زیرساخت سبز و تاب آوری، اقتصاد چرخشی و مدیریت منابع، و مشارکت اجتماعی و فناوری استوار است. نتیجه پژوهش نشان می دهد که شهر کم کربن نه یک پروژه منفرد، بلکه فرآیندی مستمر برای بازطراحی نظام توسعه و حکمرانی شهری است.

کلیدواژه ها:

مدیریت شهری ، شهر کم کربن ، توسعه پایدار ، تغییرات اقلیمی ، حکمرانی اقلیمی ، حمل ونقل پایدار ، تاب آوری شهری ، زیرساخت سبز.