گردشگری خلاق و مدیریت شهری؛ ارائه الگویی برای بهره گیری از ظرفیت های مختلف شهر مبتنی بر توسعه پایدار

تحولات اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و فناورانه دهه های اخیر موجب تغییر اساسی در الگوهای گردشگری و شیوه تعامل گردشگران با مقاصد شده است. گردشگر معاصر در بسیاری از موارد صرفا به دنبال مشاهده جاذبه های تاریخی و کالبدی نیست، بلکه خواهان تجربه های اصیل، مشارکتی، یادگیری محور و متفاوتی است که امکان تعامل مستقیم با فرهنگ و جامعه مقصد را فراهم کند. در چنین شرایطی، گردشگری خلاق به عنوان رویکردی نوین در گردشگری فرهنگی، بر مشارکت فعال گردشگر در فعالیت های فرهنگی، هنری و اجتماعی مقصد و تبدیل منابع محلی به تجربه های منحصربه فرد تاکید می کند. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که چگونه می توان ظرفیت های فرهنگی، هنری و اجتماعی شهر را با استفاده از ظرفیت های مدیریت شهری در مسیر توسعه پایدار گردشگری فعال کرد. هدف پژوهش، تبیین نقش مدیریت شهری در توسعه گردشگری خلاق و ارائه الگویی یکپارچه برای تبدیل سرمایه های فرهنگی و اجتماعی شهر به ارزش گردشگری پایدار است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی و تحلیل ادبیات نظری و تجربی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که گردشگری خلاق زمانی می تواند به توسعه پایدار منجر شود که از سطح برگزاری رویدادهای پراکنده و معرفی جاذبه های منفرد فراتر رفته و به بخشی از نظام برنامه ریزی و حکمرانی شهری تبدیل شود. در این چارچوب، مدیریت شهری باید از نقش صرفا اجرایی فاصله گرفته و به عنوان تسهیل گر، هماهنگ کننده، تنظیم گر، فضا ساز و توانمندساز عمل کند. مدل پیشنهادی پژوهش بر هفت مولفه اصلی شامل شناسایی ظرفیت های خلاق، حکمرانی مشارکتی، توانمندسازی جامعه محلی، توسعه زیرساخت و فضاهای خلاق، طراحی تجربه گردشگری، توسعه اقتصاد و صنایع فرهنگی و خلاق، و ارزیابی مستمر پایداری استوار است. نتیجه گیری پژوهش نشان می دهد که گردشگری خلاق می تواند با توزیع منافع اقتصادی در میان جامعه محلی، تقویت سرمایه اجتماعی، حفظ میراث فرهنگی و ناملموس، بازآفرینی فضاهای شهری، افزایش جذابیت مقصد و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، به عنوان یکی از راهبردهای موثر توسعه پایدار شهری مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

گردشگری خلاق ، مدیریت شهری ، شهر خلاق ، توسعه پایدار ، صنایع فرهنگی و خلاق ، سرمایه اجتماعی ، بازآفرینی شهری ، گردشگری شهری.