تحلیلی بر مدیریت شهری انسان محور؛ با رویکردی مبتنی بر نیازها و کیفیت زندگی شهروندان

تحولات گسترده شهرنشینی، افزایش پیچیدگی مسائل شهری و تغییر انتظارات شهروندان موجب شده است الگوهای سنتی مدیریت شهری که عمدتا بر توسعه کالبدی، اجرای پروژه های عمرانی و ارائه خدمات عمومی تمرکز داشتند، دیگر به تنهایی پاسخگوی نیازهای شهروندان نباشند. شهر معاصر محیطی چندبعدی است که در آن کیفیت کالبد، شرایط اجتماعی، اقتصاد شهری، محیط زیست، فناوری، امنیت و شیوه حکمرانی، به صورت متقابل بر کیفیت زندگی شهروندان تاثیر می گذارند. در چنین شرایطی، مدیریت شهری نیازمند تغییر رویکرد از «مدیریت شهر» به «مدیریت برای انسان و با مشارکت انسان» است.مدیریت شهری انسان محور رویکردی است که انسان، نیازهای واقعی، تجربه زیسته، رضایتمندی و رفاه شهروندان را در مرکز سیاست گذاری و تصمیم گیری قرار می دهد. در این رویکرد، شهروند صرفا مصرف کننده خدمات شهری نیست، بلکه یکی از بازیگران اصلی فرآیند حکمرانی شهری محسوب می شود. بنابراین، ارزیابی عملکرد مدیریت شهری نیز باید از شاخص هایی مانند حجم ساخت وساز و تعداد پروژه ها فراتر رفته و مولفه هایی همچون کیفیت زندگی، عدالت فضایی، امنیت، دسترسی، سلامت، کیفیت محیط زیست، مشارکت اجتماعی، تعلق مکانی و رضایتمندی شهروندان را دربرگیرد.پژوهش حاضر با هدف تبیین ابعاد مدیریت شهری انسان محور و تحلیل نقش آن در ارتقای کیفیت زندگی شهروندان انجام شده است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و بررسی ادبیات نظری است. نتایج نشان می دهد که تحقق مدیریت شهری انسان محور نیازمند مجموعه ای از تغییرات هم زمان در ساختار و فرآیندهای مدیریت شهری است. توسعه فضاهای عمومی باکیفیت، تقویت پیاده مداری، گسترش حمل ونقل عمومی پایدار، استفاده هدفمند از فناوری های هوشمند، افزایش سرمایه اجتماعی، مشارکت واقعی شهروندان و توجه به عدالت فضایی، از مهم ترین مولفه های این گذار محسوب می شوند. بر این اساس، مدیریت شهری انسان محور باید شهر را نه صرفا به عنوان یک کالبد، بلکه به عنوان محیطی برای زندگی، تعامل، رشد و رفاه انسان در نظر بگیرد.

کلیدواژه ها:

مدیریت شهری ، انسان محوری ، کیفیت زندگی ، شهروندان ، مشارکت شهروندی ، عدالت فضایی ، حمل ونقل پایدار ، شهر هوشمند ، سرمایه اجتماعی.