تحلیل تخلفات و جرایم مالیاتی با رویکردی بر فرار مالیاتی و اجتناب مالیاتی

امروزه مالیات به عنوان محل درآمد هدفمند و برنامه ریزی شده دولت ها در قالب مقررات اختصاصی مالیاتی و یا مقررات بودجه ای نقش مهمی در اداره امور یک کشور دارند. در تحقیق به تحلیل تخلفات و جرایم مالیاتی با رویکردی بر فرار مالیاتی و اجتناب مالیاتی پرداخته خواهد شد. تحقیق نظری و با استفاده از مطالعات و منابع کتابخانه ای به نگارش درآمده است. اجرای برنامه های مالیاتی در چارچوب نرخ مالیاتی یا تمکین مالیاتی همواره با دو چالش بزرگ روبرو بوده است. ابتدا فرار مالیاتی و سپس اجتناب مالیاتی که به عنوان دو معضل دائمی نظام مالیاتی شناخته می شوند. فرار مالیاتی در بسیاری از کشورها به عنوان یک جرم اقتصادی مورد توجه قانونگذار قرار گرفته اند و برای آنها ضمانت اجراهای متعدد از جمله جریمه های سنگین مالی وضع شده است. فرار مالیاتی ناشی از اقدامات مودیان مالیاتی اعم از رفتار و ترک فعل می باشد که قانونگذار در مقررات مالیاتی برای این رفتار جرم انگاری نموده است و در بسیاری از موارد با واکنش کیفری به مقابله با این جرایم پرداخته است. اجتناب مالیاتی نوعی بهره گیری از خلاهای قانونی و در مفهوم گسترده تر نواقص و ضعف های مقررات مالیاتی و سیستم مالیاتی یک کشور است. اجتناب مالیاتی جرم شناخته نمی شود ولی نوعی تخلف محسوب می گردد که با استفاده از خلاها و نواقص و ضعف مقررات مالیاتی محقق می شوند. نظام مالیاتی ایران نیز از این دو معضل دچار آسیب های فراوان شده است و مودیان مالیاتی اعم از حقیقی و حقوقی همواره سعی در بهره گیری از خلاها، نواقص و ضعف های قوانین مالیاتی در جهت تحقق اجتناب مالیاتی و نیز فرار مالیاتی می شوند. در نتیجه گیری این تحقیق باید بیان داشت که فرار مالیاتی و اجتناب مالیاتی علی رغم تفاوت های مفهومی وشرایط و قلمرو اجرایی، از بعد آثار دارای آسیب ها و معضلات مشترک در نظام مالیاتی هستند و به تبع به عنوان چالش دائمی شناخته می شوند. البته هرچند با اصلاحات مقررات مالیاتی طی چندسال اخیر، قانونگذار با شناسایی خلاها و نواقص و پیش بینی نوآوری های مالیاتی سعی در کاهش اجتناب مالیاتی و فرار مالیاتی داشته است ولی مودیان مالیاتی با اقدامات و رفتارهای مختلف مانع تحقق هدف مطلوب و مورد انتظار قانونگذار شده اند.

کلیدواژه ها:

مالیات ، تخلفات ، فرارمالیاتی ، مودیان ، اجتناب مالیاتی