گذار از حکمرانی خوب به حکمرانی تطبیق پذیر: تحلیل تطبیقی الگوهای نهادی در کشورهای در حال توسعه

این مقاله محدودیت های ساختاری پارادایم «حکمرانی خوب» را به مثابه چارچوب مسلط اصلاحات نهادی در کشورهای در حال توسعه بررسی کرده و «حکمرانی تطبیق پذیر» را به عنوان جایگزینی با پشتوانه نظری مستحکم پیشنهاد می دهد. این پژوهش با تکیه بر روش تحلیل تاریخی تطبیقی و مطالعه چهار کشور غنا، ایران، کره جنوبی و روآندا، به سه پرسش محوری می پردازد: نخست، محدودیت های ساختاری پارادایم حکمرانی خوب در محیط های نهادی پیچیده کدامند؟ دوم، حکمرانی تطبیق پذیر چگونه این محدودیت ها را در سطح طراحی نهادی برطرف می سازد؟ و سوم، در تحلیل تطبیقی کشورهای در حال توسعه چه الگوهای نهادی پدیدار می شوند؟ چارچوب مفهومی پژوهش با یکپارچه سازی نظریه تغییر نهادی، چارچوب تحلیل و توسعه نهادی‎ (IAD) ‎و رویکرد «تطبیق مستمر با مسئله‎» (PDIA)‎، یک مدل گذار سه مرحله ای (شامل حکمرانی هنجاری، بحران تطبیق و حکمرانی تطبیق پذیر) را به همراه یک گونه شناسی چهارگانه مبتنی بر ظرفیت دولت و فشار محیطی ارائه می دهد. یافته های پژوهش نشان می دهند که انسجام نخبگان یک متغیر پیش شرط است، نقش فشارهای بیرونی به ظرفیت و انسجام پیشین سیستم وابسته است و گذار به حکمرانی تطبیق پذیر ماهیتی کاملا مسیروابسته دارد. این مقاله با ارائه یک مدل تطبیقی قابل آزمون، به غنای ادبیات حوزه حکمرانی در زبان فارسی کمک کرده و سه دلالت سیاستی مهم به دست می دهد: اولویت بخشی به ظرفیت سازی داخلی بر اصلاحات صوری، طراحی شرطی سازی متناسب با بافتار، و اتخاذ صبر استراتژیک در برابر مداخله های مبتنی بر تقلید نهادی (پرش مستقیم). در نهایت، پیشنهاد می شود پژوهش های آتی سازوکارهای شکل گیری یا فروپاشی انسجام نخبگان را به صورت مستقل مورد واکاوی قرار دهند‎.‎

کلیدواژه ها:

حکمرانی تطبیق پذیر ، پارادایم حکمرانی خوب ، گذار نهادی ، ظرفیت دولت ، تقلید ایزومورفیک.