بررسی نظام مند نقش نظام آموزشی ایران در شکل گیری مسئولیت سیاسی در میان نسل‎ Z

این مرور با هدف بررسی نظام مند نقش نظام آموزشی ایران در شکل گیری مسئولیت سیاسی در میان نسل‎ Z ‎و با استفاده از سنتز روایی و تحلیل موضوعی انجام شد. دامنه مرور، ادبیات مرتبط با جامعه پذیری سیاسی، آموزش مدنی، برنامه درسی رسمی و پنهان، گفتمان کتاب های درسی، معلمان، فضای مدرسه، فرصت های مشارکت، فعالیت های فوق برنامه، عاملیت دانش آموزی، کارآمدی سیاسی و محیط های دیجیتال را دربرگرفت. جست وجوی منابع در تیر و مرداد ۱۴۰۵ با استفاده از Google Scholar، PubMed ‎ و منابع دانشگاهی قابل دسترسی، همراه با بررسی منابع استنادی مطالعات شناسایی شده، انجام شد. مطالعات بر اساس معیارهای از پیش تعیین شده ارتباط با موضوع، انطباق با دامنه پژوهش و کفایت اطلاعاتی برای سنتز انتخاب شدند و به دلیل ناهمگونی روش ها، زمینه ها و پیامدها، یافته ها از طریق سنتز روایی و تحلیل موضوعی ترکیب شدند. در تحلیل شواهد، میان مطالعات مستقیم درباره ایران، شواهد بین المللی برای تبیین سازوکارهای مرتبط و مطالعاتی درباره نوجوانان و جوانانی که لزوما به صراحت در چارچوب نسل‎ Z ‎تعریف نشده اند، تمایز گذاشته شد. سنتز نشان می دهد که نقش نظام آموزشی به انتقال مستقیم محتوای سیاسی محدود نیست، بلکه از طریق برنامه درسی رسمی و پنهان، کیفیت تعامل آموزشی، فضای مدرسه و فرصت های مشارکت با دانش سیاسی، علاقه سیاسی، کارآمدی مدنی و سیاسی، تامل انتقادی و عاملیت دانش آموزی پیوند می یابد. در سوی دیگر، رسانه های اجتماعی و شبکه های همسالان محیط های تفسیری موازی و گاه رقیب فراهم می کنند و جامعه پذیری سیاسی نسل‎ Z ‎را به فرایندی چندمحیطی تبدیل می سازند. مهم ترین شکاف های ادبیات عبارت اند از پراکندگی مطالعات ایران محور، کمبود پژوهش مستقیم درباره نسل‎ Z، ابهام مفهومی میان مسئولیت سیاسی و سازه های نزدیک، محدودیت شواهد علی و کمبود مطالعاتی که نظام آموزشی و محیط دیجیتال را در چارچوبی یکپارچه بررسی کنند. برآیند مرور، چارچوبی تعاملی را پیشنهاد می کند که در آن مسئولیت سیاسی حاصل برهم کنش جامعه پذیری نهادی، تجربه مدرسه ای، محیط های اجتماعی و دیجیتال و عاملیت جوانان در نظر گرفته می شود‎.‎

کلیدواژه ها:

مسئولیت سیاسی ، جامعه پذیری سیاسی ، آموزش مدنی ، نسل‎ Z ، عاملیت سیاسی جوانان