آینده پژوهی تفسیر علمی قرآن در عصر داده های کلانBig Data) ‎)‎ ‎و یادگیری ماشین: فرصت ها، آسیب ها و افق های پیشرو

تفسیر علمی قرآن در دهه های اخیر با چالش های معرفت شناختی و روش شناختی متعددی مواجه بوده است. هم زمان با گسترش داده های کلان و پیشرفت الگوریتم های یادگیری ماشین، پرسش از امکان و چگونگی بهره گیری از این ابزارها در تفسیر علمی، موضوعی نوظهور و تامل برانگیز شده است. پژوهش حاضر با رویکرد آینده پژوهانه، ضمن مرور پژوهش های صورت گرفته در حوزه تحلیل محاسباتی قرآن، به تبیین فرصت های الگوریتم های یادگیری ماشین در تطابق سنجی میان یافته های علوم تجربی و آیات علمی و نیز پردازش داده های علمی پردازش نشده در متون تفسیری می پردازد. در مقابل، آسیب های جدی مانند خطر استخراج تفسیرهای الگوریتمی (تقلیل گرایی / Reductionism ‎) و چالش اعتبارسنجی داده های علمی خام ورودی به مدل های زبانی بزرگ، به عنوان موانع معرفت شناختی جدی تر از محدودیت های فنی مطرح می شوند. بر اساس سناریوهای آینده پژوهانه، بازتعریف نقش مفسر در تعامل با سامانه های تصمیم یار تفسیری و تدوین چارچوب اخلاقی و ضوابط معیارسنجی صحت تفاسیر علمی هوشمند، دو افق کلیدی پیش روی این حوزه است. مقاله با ارائه مدل پیشنهادی برای اعتبارسنجی خروجی های هوش مصنوعی در حوزه تفسیر علمی به پایان می رسد.

کلیدواژه ها:

تفسیر علمی قرآن ، داده های کلان ، یادگیری ماشین ، آینده پژوهی ، اعتبارسنجی.