نقش باورهای فراشناختی در پیش بینی اختلال وسواس

باورهای فراشناختی نقشی اساسی در پیش بینی اختلال وسواس فکری-عملی دارند، به گونه ای که نحوه ارزیابی فرد از افکار خود، میزان کنترل پذیری آن ها و خطر درک شده ناشی از آن ها، شدت علائم وسواسی را به طور معناداری تبیین می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی توان پیش بینی کنندگی باورهای فراشناختی (شامل باورهای مثبت درباره نگرانی، نگرانی فراشناختی، و همچنین کنترل ناپذیری و خطر) در رابطه با شدت وسواس انجام شد. این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی بود و جامعه آماری آن را تمامی بیماران مبتلا به اختلال وسواس مراجعه کننده به کلینیک های روان شناسی شهر ارومیه در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ تشکیل دادند. از میان این جامعه، ۵۰ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه باورهای فراشناختی ولز (MCQ-۳۰‎) و یک پرسشنامه محقق ساخته شدت وسواس استفاده شد که بر اساس ملاک های DSM-‎‎۵‎ و با همکاری سه روان شناس بالینی تدوین گردید. روایی محتوایی پرسشنامه محقق ساخته با محاسبه نسبت روایی محتوایی (CVR=۰.۷۸‎) و شاخص روایی محتوایی (CVI=۰.۸۵‎) تایید شد و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ معادل ۰/۸۹ به دست آمد. داده ها نیز از طریق ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون گام به گام مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها حاکی از وجود همبستگی مثبت و معنادار میان تمامی خرده مقیاس های باورهای فراشناختی و شدت وسواس بود (۰/۰۵>P). همچنین نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که خرده مقیاس «کنترل ناپذیری و خطر» با ضریب بتای ۰/۴۱، بیشترین سهم را در پیش بینی شدت وسواس داراست و در مجموع، باورهای فراشناختی توانستند ۵۷ درصد از واریانس شدت علائم وسواس را تبیین کنند. در تفسیر یافته ها می توان گفت که افراد مبتلا به وسواس، افکار مزاحم خود را بسیار خطرناک و غیرقابل کنترل ارزیابی می کنند و همین ارزیابی های اغراق آمیز، به تشدید رفتارهای خنثی سازی (آیین واره ها) دامن می زند.

کلیدواژه ها:

باور فراشناختی ، پیش بینی ، اختلال وسواس