بررسی چالش های تضمین کیفیت آموزش در بستر یادگیری آنلاین

گسترش آموزش آنلاین و تبدیل آن از یک راهکار موقت به یکی از مولفه های مهم نظام آموزش عالی، مسئله تضمین کیفیت را به یکی از چالش های اساسی محیط های یادگیری دیجیتال تبدیل کرده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل چالش های موثر بر حفظ کیفیت آموزش آنلاین و تبیین راهکارها و الزامات لازم برای ارتقای آن انجام شد. این پژوهش از نوع مرور روایتی ساختاریافته با رویکرد توصیفی–تحلیلی است و در آن مطالعات فارسی و انگلیسی مرتبط، عمدتا در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ژوئیه ۲۰۲۶، از طریق پایگاه ها و موتورهای علمی معتبر بررسی شدند. منابع بر اساس معیارهای مشخص ورود و خروج انتخاب و یافته ها با استفاده از سنتز روایتی–موضوعی و رویکرد تطبیقی تحلیل شدند. برآیند تحلیل مطالعات داخلی و بین المللی نشان داد که کیفیت آموزش آنلاین ماهیتی چندبعدی و سیستمی دارد و تحت تاثیر تعامل شش حوزه اصلی شامل ویژگی ها و آمادگی فراگیر، شایستگی های تدریس آنلاین مدرس، طراحی آموزشی و کیفیت محتوا، تعامل و ارزشیابی، فناوری و زیرساخت و مدیریت و پشتیبانی سازمانی قرار می گیرد. یافته ها همچنین نشان داد که برخورداری از زیرساخت فناورانه، اگرچه شرط ضروری آموزش آنلاین است، به تنهایی تضمین کننده کیفیت نیست و عواملی نظیر حضور موثر مدرس، مشارکت معنادار فراگیر، بازخورد مستمر، ارزشیابی معتبر، دسترس پذیری و حمایت سازمانی نقش تعیین کننده ای در کیفیت تجربه یادگیری دارند. در مجموع، تضمین کیفیت آموزش آنلاین مستلزم گذار از رویکرد صرفا فناوری محور به رویکردی یادگیری محور، یکپارچه و سیستمی است؛ رویکردی که در آن فناوری در پیوند با طراحی آموزشی، توسعه حرفه ای مدرسان، عدالت آموزشی، حمایت از فراگیران و پایش مستمر کیفیت به کار گرفته شود‎.‎

کلیدواژه ها:

آموزش آنلاین ، تضمین کیفیت ، یادگیری الکترونیکی